Hoeveel akoestische panelen heeft u nodig?

Het aantal panelen volgt uit drie getallen

Hoeveel akoestische panelen u nodig heeft, staat niet vast per vierkante meter. Het volgt uit drie getallen: het volume van de ruimte, de nagalmtijd die u wilt halen en de absorptie die er nu al is. Twee vergaderruimtes van 30 m² kunnen daardoor een factor twee verschillen. De ene heeft tapijt en een oud systeemplafond, de andere een gietvloer en kaal beton.

Wie zonder rekensom panelen bestelt, hangt er meestal te weinig op, of de verkeerde soort op de verkeerde plek. Een bekend patroon: er hangt vilt aan de wand, maar de ruimte galmt nog. De vier stappen hieronder voorkomen dat. U kunt de som ook laten maken met de rekenhulp nagalmtijd berekenen op deze site.

Stap 1 en 2: volume en benodigde absorptie

Stap 1 is het volume: lengte maal breedte maal hoogte. Een vergaderruimte van 6 bij 4,5 meter met een plafond op 2,8 meter heeft een volume van 76 m³. Hoe hoger het plafond, hoe meer absorptie er nodig is voor dezelfde nagalmtijd. Daarom vraagt een entreehal van 4,5 meter hoog veel meer dan een kantoor met dezelfde vloeroppervlakte.

Stap 2 is de benodigde absorptie, met de formule van Sabine omgedraaid. De nagalmtijd T is 0,161 maal het volume gedeeld door de totale absorptie A. Wilt u weten hoeveel absorptie nodig is, dan deelt u 0,161 maal het volume door de streefwaarde. Voor een vergaderruimte is die 0,6 seconde, volgens het Handboek Bouwfysische Kwaliteit Gebouwen van de NVBV voor een ingerichte ruimte. De waarden voor andere ruimtes staan bij de nagalmtijd-normen per ruimte.

Rekenvoorbeeld: 0,161 x 76 m³ / 0,6 s = 20,3 m² Sabine absorptie nodig in totaal.

Een m² Sabine is de absorptie van één vierkante meter die al het geluid opneemt. Een open raam van 1 m² is precies 1 m² Sabine. Een paneel van 1 m² levert meestal minder, daarover verderop meer.

Stap 3: wat er al absorbeert

Elk vlak in de ruimte neemt een klein deel van het geluid op. U vermenigvuldigt de oppervlakte van elk vlak met de absorptiecoëfficiënt van het materiaal en telt alles op. Harde materialen liggen dicht bij nul. Tapijt doet iets, vooral bij hoge tonen. Mensen en meubilair tellen ook mee: een staand persoon absorbeert bij 1000 Hz tussen ongeveer 0,4 m² in lichte kleding en 1,4 m² in een wintermantel (bron: Baunetzwissen). Planten dragen volgens de Duitse DGUV in de regel niet bij.

Rekenwaarden voor een eerste inschatting, gemiddeld over 500 en 1000 Hz. Een meting op locatie vervangt ze door de werkelijke waarden.

In de vergaderruimte uit het voorbeeld, met een betonplafond, een PVC-vloer, gestucte wanden en acht stoelen, komt de bestaande absorptie op 9,1 m² Sabine. Dat geeft nu een nagalmtijd van 1,3 seconde. Er is dus 11,2 m² Sabine extra nodig.

Stap 4: van m² Sabine naar aantallen

De laatste stap deelt de extra absorptie door wat één eenheid levert. Een m² wandpaneel op regelwerk met een spouw levert in onze rekenwaarden 0,75 m² Sabine, een m² plafondpaneel van 40 mm 0,85. Een plafondeiland van 1200 x 1200 mm levert 2,05 per stuk, omdat het aan twee kanten geluid opneemt. Een baffle van 1200 x 300 mm levert 0,6.

Voor de vergaderruimte wordt dat 9 m² wandpanelen en 6 m² plafondpanelen, samen 11,9 m² Sabine extra. De nagalmtijd komt dan uit op 0,58 seconde. Zo ziet de volledige berekening eruit:

De verdeling over wand en plafond is een keuze, geen rekenuitkomst. Bij een betonplafond vol installaties doen wandpanelen vaak het meeste werk. Bij een laag plafond en veel mensen werkt plafondabsorptie beter, omdat het plafond het grootste vrije vlak is en boven alle sprekers hangt. Meer over die keuze bij akoestische wandpanelen en akoestische panelen voor het plafond.

Waarom m² paneel niet gelijk is aan m² Sabine

De grootste rekenfout zit in de aanname dat een vierkante meter paneel een vierkante meter absorptie is. Dat klopt alleen bij een absorptiecoëfficiënt van 1. Dun PET-vilt van 9 mm direct op de wand haalt een NRC van 0,30. Een m² van dat vilt telt dus als 0,3 m² Sabine. Voor dezelfde 11,2 m² Sabine extra zou u 37 m² vilt nodig hebben, in plaats van 15 m² paneel op een spouw.

Ook de opbouwhoogte bepaalt de uitkomst. Een steenwol plafondplaat van 20 mm haalt volgens het productblad absorptieklasse A met 200 mm ruimte erachter, en zakt naar klasse D als hij bijna direct tegen het plafond zit. De klasse op de verpakking zegt dus weinig zonder de montagewijze erbij. Uitleg over die klassen staat bij absorptieklasse en alpha-w.

Let ook op waarden boven 1 in productbladen. In de galmkamer kunnen waarden tot ongeveer 1,2 worden gemeten. Dat is een meeteffect, geen absorptie van meer dan 100 procent. Wij rekenen met een praktijkwaarde, gemiddeld over 500 en 1000 Hz.

Vuistregels per m² vloer

Voor een eerste budget is een vuistregel handig. De waarden hieronder zijn afgeleid uit onze doorgerekende voorbeeldruimtes, met de vloeren, plafonds en hoogtes die erbij staan. Het is een vuistregel, geen norm: een ander plafond of veel glas verandert de uitkomst.

Vertaald naar de wand: in een vergaderruimte of directiekamer hangt ongeveer een halve m² paneel per m² vloer, in een open kantoor of callcenter driekwart, in een hoge hal een volle m². De kantine scoort laag omdat de streefwaarde ruimer is. Wie liever met eilanden werkt, leest de laatste kolom: in een open kantoor één eiland per 3,6 m² vloer, als er geen wandpanelen bij komen.

Waar de panelen het meeste doen

Het aantal is de helft van het werk. De plek bepaalt of de absorptie werkt waar het probleem zit. Drie praktische regels:

• Plafond eerst bij lage ruimtes met veel mensen. In een open kantoor zijn plafondeilanden boven de werkplekken vaak de basis, aangevuld met een wand.
• Evenwijdige wanden niet allebei hard laten. Twee harde wanden tegenover elkaar kaatsen geluid heen en weer. Een paneel op elk van beide, niet recht tegenover elkaar, haalt die fladderecho weg.
• Op hoogte van de sprekers. Op een wand werkt een paneel het best op en boven zithoogte, waar het geluid van de mensen aan tafel de wand raakt. Achter een kast verdwijnt een deel van het effect.

Wie per werkplek wil afschermen, leest bij akoestische bureauschermen waarom een scherm zonder absorberend plafond weinig doet.

Wanneer de rekensom niet genoeg is

Sabine gaat uit van een ruimte waarin het geluid gelijkmatig verdeeld is. Dat klopt redelijk in een vergaderruimte of kantoor, minder in een lang en laag open kantoor. Daar telt ook hoe snel spraak afneemt met de afstand, gemeten volgens ISO 3382-3 voor open kantoren. Bij veel absorptie voorspelt Sabine bovendien een iets te lange nagalmtijd, zodat de som aan de veilige kant uitvalt.

Lage tonen zijn de tweede valkuil. Dunne panelen doen onder 250 Hz weinig, terwijl een betonnen ruimte juist daar kan blijven dreunen. Een meting per octaafband laat zien of dat speelt.

Voor een besluit over meer dan één ruimte is een akoestische meting op locatie de betere route. Die kost € 395, het rapport met aantallen en een vaste prijs ligt er binnen vijf werkdagen, en het bedrag wordt verrekend als u binnen drie maanden opdracht geeft. Wilt u direct een prijs voor een project, dan kan dat via de projectaanvraag.