Arbobesluit afdeling 3, met 80, 85 en 87 dB(A), gaat over gehoorschade en niet over kantoorhinder. Hinderlijk geluid hoort wel in de RI&E. De praktijkrichtlijn NPR 3438 noemt 35 dB(A) voor concentratiewerk en 45 dB(A) voor beeldschermwerk, als richtlijn. Een meting die dat onderbouwt kost € 395.
Afdeling 3: lawaai en gehoorschade
De geluidsregels van het Arbobesluit staan in hoofdstuk 6, afdeling 3 Lawaai, artikel 6.6 tot en met 6.11. Afdeling 4 wordt soms genoemd, maar die gaat over straling. De drie bekende getallen komen uit artikel 6.8:
| Dagelijkse blootstelling | Wat de werkgever moet | Artikel |
|---|---|---|
| Boven 80 dB(A) of piek 112 Pa | gehoorbeschermers beschikbaar stellen | 6.8 lid 7 |
| Boven 85 dB(A) of piek 140 Pa | technische of organisatorische maatregelen, werkplek markeren, gehoorbescherming verplicht dragen | 6.8 lid 3, 4 en 9 |
| 87 dB(A) of piek 200 Pa | grenswaarde in het oor, met de gehoorbescherming meegerekend | 6.8 lid 10 |
Deze waarden gaan over gehoorschade: een timmerwerkplaats, een productiehal, een drukkerij. Een kantoor komt daar in de regel niet bij in de buurt.
Waarom een kantoor daar niet aan komt
Een normaal gesprek zit rond de 60 dB(A). In rekenvoorbeelden van de Duitse DGUV (Information 215-443) ligt het niveau op een werkplek in een open kantoor met meerdere sprekers rond 50 tot 60 dB(A), en zonder maatregelen tot circa 70 dB(A) als iedereen tegelijk praat. Ook dat drukste moment blijft ruim onder de 80 dB(A).
Een kantoor dat aan de Arbo-geluidsnormen voldoet, zegt dus niets over de akoestiek. Bijna elk kantoor voldoet. De klachten op kantoor ontstaan bij veel lagere niveaus, door verstaanbare spraak. Dat beeld bevestigt ook het Lombard-effect dat de DGUV beschrijft: hoe hoger het achtergrondgeluid, hoe harder mensen gaan praten, en omgekeerd gaan mensen zachter praten als de ruimteakoestiek beter wordt. Wat die decibels in de praktijk betekenen, staat bij geluidsniveau op kantoor in decibel.
Hoe laag de grens voor hinder ligt, blijkt uit de DGUV-publicatie zelf: nadelige effecten op geheugentaken traden in studies al op bij circa 35 dB(A), veroorzaakt door spraak en niet door het niveau. Ook een onverstaanbare vreemde taal stoort. Tegelijk verklaren technisch-akoestische factoren volgens de DGUV maar circa 30 tot 40% van de ervaren hinder. De rest zit in werkafspraken, bezetting en de indeling van de vloer. Akoestiek is daarom een deel van de oplossing, en een meting maakt duidelijk hoe groot dat deel bij u is.
Hinderlijk geluid hoort in de RI&E
Volgens Arboportaal kan naast schadelijk geluid ook hinderlijk geluid een arbeidsrisico zijn, bijvoorbeeld als het leidt tot stress, concentratieproblemen of slechtere verstaanbaarheid. Werkgevers nemen alle arbeidsrisico's op in hun risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Werkgevers moeten dus ook hinderlijk geluid meenemen.
Een getalsmatige grens voor achtergrondgeluid of concentratie op kantoor staat niet in de Nederlandse wet. Het rapport Moe van geluid, op 1 december 2025 gepubliceerd op Arboportaal, zegt het met zoveel woorden: de streefwaarden van NPR 3438 zijn niet opgenomen in wet- en regelgeving. De RI&E is dus de plek waar u het risico benoemt, en het plan van aanpak de plek waar u maatregelen vastlegt.
NPR 3438: streefwaarden per soort werk
De NEN-praktijkrichtlijn NPR 3438 (2007), Ergonomie, Geluidhinder op de arbeidsplaats, geeft streefwaarden voor het equivalente geluidniveau per mate van concentratie. De waarden hieronder staan in het rapport Moe van geluid en zijn bevestigd door een Belgische ergonomiebron.
| Mate van concentratie | Voorbeelden | Streefwaarde | Maximaal |
|---|---|---|---|
| Hoog | beleidswerk, vergaderen, ontwerpen, lesgeven, studeren | 35 dB(A) | 45 dB(A) |
| Redelijk | beeldschermwerk, laboratorium, systeemontwerp | 45 dB(A) | 55 dB(A) |
| Matig | receptie, verkoop, magazijn | 55 dB(A) | 65 dB(A) |
| Laag | schoonmaak, gegevensverwerking, kassa | 65 dB(A) | 75 dB(A) |
| Zeer laag | lopendebandwerk | 75 dB(A) | 80 dB(A) |
De Nederlandse praktijkrichtlijn NPR 3438 noemt voor werk met veel concentratie dus een streefwaarde van 35 dB(A) en voor beeldschermwerk 45 dB(A). Deze waarden zijn een richtlijn, geen wettelijke eis. Ze geven wel een onderbouwd ijkpunt voor de RI&E.
Andere richtwaarden voor achtergrondgeluid
Het Handboek Bouwfysische Kwaliteit Gebouwen noemt voor installatiegeluid maximaal 35 dB in vergader- en spreekruimten en besloten werkplekken, en 40 dB voor open werkplekken en callcenters. De Duitse ASR A3.7 noemt volgens de DGUV een achtergrondgeluid van niet meer dan 40 tot 45 dB(A), en een beoordelingsniveau van maximaal 55 dB(A) bij werk met veel concentratie. De DGUV voegt eraan toe dat 55 dB(A) moeilijk te halen is in kantoren waar voortdurend wordt gesproken.
Het rapport Moe van geluid haalt daarnaast onderzoek van de TU Eindhoven (Bergefurt) aan: in een kantooromgeving achtergrondgeluid onder 48 dB(A) houden, en bij cognitief complexe taken onder 35 dB(A). Installatiegeluid is daarbij een apart onderwerp; zie installatiegeluid op kantoor.
Wat onderzoek zegt over geluid en werk
Hongisto (2005, Indoor Air) liet zien dat spraak het meest storende geluid op kantoor is, en dat de verstaanbaarheid meer uitmaakt dan het niveau. In de onderzoeken waarop zijn model rust, lag de prestatieafname tussen 4% en 45%, afhankelijk van de taak. Banbury en Berry (2005, Ergonomics) vroegen 88 medewerkers op twee locaties naar kantoorgeluid: 99% gaf aan dat hun concentratie erdoor werd verstoord, en er was geen gewenning.
Pejtersen en anderen (2011) vonden bij 2.403 Deense kantoormedewerkers 62% meer ziektedagen in open kantoren dan in eenpersoonskamers. Dat is een verband met het type kantoor, niet specifiek met akoestiek. Meer hierover bij geluid en verzuim en concentratie in het open kantoor.
De rol van de preventiemedewerker en de bedrijfsarts
De preventiemedewerker werkt in de meeste organisaties mee aan de RI&E en het plan van aanpak. Bij geluid is dat de persoon die klachten verzamelt, per zone noteert waar ze vandaan komen en ervoor zorgt dat het onderwerp met meetwaarden in de RI&E komt, niet als losse opmerking.
De bedrijfsarts hoort de klachten vaak als eerste in het spreekuur: vermoeidheid, concentratieproblemen, medewerkers die thuis willen werken omdat het op kantoor te druk is. Die signalen horen terug te komen in het advies aan de werkgever. Facilitair management zorgt daarna voor de uitvoering. Een checklist voor akoestiek op kantoor helpt om de eerste inventarisatie samen te doen.
Geluid meetbaar maken in de RI&E
Een RI&E met de zin dat het in de kantoortuin soms lawaaiig is, leidt zelden tot actie. Een RI&E met de zin dat de kantoortuin 1,2 seconde nagalmt waar 0,5 seconde de richtwaarde is, wel. Begin daarom met cijfers.
Onze akoestische meting van € 395 legt per ruimte de nagalmtijd en het achtergrondgeluid vast, met een plan van maatregelen en een vaste prijs. Het rapport heeft u binnen vijf werkdagen, en het past direct in het plan van aanpak. Na de uitvoering meten wij op verzoek na, zodat de RI&E ook laat zien dat de maatregel heeft gewerkt. Hoe zo'n traject verloopt, leest u bij akoestiek op kantoor verbeteren.
Veelgestelde vragen
Hoeveel decibel is toegestaan op kantoor?
De wet noemt voor kantoren geen getal voor hinder. De Arbo-waarden van 80, 85 en 87 dB(A) gaan over gehoorschade. De praktijkrichtlijn NPR 3438 noemt 35 dB(A) voor concentratiewerk en 45 dB(A) voor beeldschermwerk, als richtlijn.
Moet geluidshinder in de RI&E?
Ja. Volgens Arboportaal kan hinderlijk geluid een arbeidsrisico zijn als het leidt tot stress, concentratieproblemen of slechtere verstaanbaarheid, en werkgevers nemen alle arbeidsrisico's op in de RI&E.
Is NPR 3438 verplicht?
Nee. Het is een praktijkrichtlijn van NEN. Het rapport Moe van geluid (Arboportaal, 2025) stelt dat de streefwaarden niet in wet- en regelgeving zijn opgenomen. U kunt ze wel als ijkpunt in de RI&E of een programma van eisen gebruiken.
Wat is een normaal geluidsniveau in een open kantoor?
In rekenvoorbeelden van de DGUV ligt het niveau op een werkplek met meerdere sprekers rond 50 tot 60 dB(A), en zonder maatregelen tot circa 70 dB(A) als iedereen tegelijk praat. Niet het niveau maar de verstaanbaarheid van spraak bepaalt vooral hoe storend het is.
Wie gaat er in een organisatie over akoestiek?
De werkgever is verantwoordelijk via de RI&E. In de praktijk brengt de preventiemedewerker het risico in kaart, signaleert de bedrijfsarts klachten en voert facilitair management de maatregelen uit.