NEN-EN-ISO 11654 deelt materialen in van klasse A (alpha_w 0,90 tot 1,00) tot klasse E (0,15 tot 0,25). De klasse zegt iets over het materiaal, maar pas hoeveelheid, plek en opbouwhoogte bepalen het resultaat. Dezelfde plafondplaat haalt met een plenum klasse A en direct op het plafond klasse D. Plafondpanelen leveren wij vanaf € 125 per m².
Wat de absorptiecoëfficiënt alpha is
De absorptiecoëfficiënt alpha geeft aan welk deel van het opvallende geluid een materiaal niet terugkaatst. Bij 0 kaatst alles terug, bij 1 wordt alles opgenomen. Een m² materiaal met alpha 0,80 telt in de formule van Sabine als 0,80 m² Sabine. Zo wordt een productgetal een rekengetal voor de nagalmtijd; zie nagalmtijd voor de formule.
Absorptie wordt in een galmkamer gemeten volgens EN ISO 354, in tertsbanden van 100 tot 5000 Hz. Die waarden heten alpha_s. Ze worden omgerekend naar octaafwaarden van 125 tot 4000 Hz, de praktische absorptiecoëfficiënt alpha_p. In de galmkamer kunnen waarden tot circa 1,2 uitkomen. Volgens de DGUV (Information 215-443) is dat een meeteffect, geen 120% absorptie.
Van zes getallen naar één: alpha_w
Zes octaafwaarden zijn lastig te vergelijken in een offerte. Daarom vat NEN-EN-ISO 11654 ze samen in één getal, de gewogen absorptiecoëfficiënt alpha_w, en een klasse. Dat maakt producten snel vergelijkbaar.
Het nadeel staat in dezelfde DGUV-publicatie: alpha_w is een vereenvoudigd enkelgetal dat niet geschikt is om een ruimte mee te ontwerpen. Daarvoor zijn de waarden per octaaf nodig. Twee materialen met dezelfde alpha_w kunnen zich heel anders gedragen bij 125 of 250 Hz, en juist daar zit in vergaderruimten met beton en glas vaak het probleem.
De absorptieklassen A tot en met E
| Klasse | alpha_w | Wat het in de praktijk is |
|---|---|---|
| A | 0,90 tot en met 1,00 | vrijwel volledige absorptie in de spraakfrequenties |
| B | 0,80 tot en met 0,85 | zeer hoge absorptie |
| C | 0,60 tot en met 0,75 | hoge absorptie |
| D | 0,30 tot en met 0,55 | matige absorptie |
| E | 0,15 tot en met 0,25 | lage absorptie |
| niet geclassificeerd | 0,00 tot en met 0,10 | vrijwel geen absorptie |
Klasse A is de hoogste absorptie. De klassen zijn beschrijvend: klasse C is geen onvoldoende, het is een materiaal dat ruim de helft van het geluid opneemt. Voor een vergaderruimte kan C met voldoende oppervlak prima werken, terwijl een kleine strook klasse A te weinig doet.
NRC en SAA: de Amerikaanse getallen
Veel datasheets noemen naast of in plaats van alpha_w een NRC. De Noise Reduction Coefficient komt uit de Amerikaanse norm ASTM C423 en is het gemiddelde over 250 tot 2000 Hz. De SAA is het gemiddelde over 200 tot 2500 Hz. Beide zijn gewone gemiddelden en geen gewogen getal zoals alpha_w.
Het gevolg: voor hetzelfde product kunnen NRC en alpha_w verschillen. 9 mm PET-vilt direct op de wand wordt door de ene leverancier met NRC 0,30 opgegeven en heeft in een andere datasheet alpha_w 0,25, klasse E. Vergelijk dus nooit een NRC van het ene product met een alpha_w van het andere.
Waarom een klasse A-plaat minder kan doen
Absorptiecijfers zonder opbouwhoogte zijn niet vergelijkbaar. De opbouwhoogte, in datasheets o.d.s., is de totale systeemdiepte: van de voorkant van het materiaal tot het harde vlak erachter. Een spouw of plenum achter het materiaal laat vooral de lage tonen beter absorberen.
Een steenwol plafondplaat van 20 mm met 200 mm plenum haalt volgens fabrikantgegevens alpha_w 1,00, klasse A, met 0,60 bij 125 Hz. Dezelfde plaat bijna direct tegen het plafond haalt alpha_w 0,55, klasse D. Dezelfde plaat kan dus klasse A halen met een plenum erachter en een stuk minder absorberen als hij direct tegen het plafond zit.
Daarnaast zegt een klasse niets over de hoeveelheid en de plek. De absorptieklasse (A tot en met E) zegt iets over een materiaal, maar pas de hoeveelheid, de plek en de opbouwhoogte bepalen het resultaat in de ruimte. Tien m² klasse A achter een kast doet minder dan dertig m² klasse C op het plafond.
Praktijkwaarden per materiaal
Alle waarden komen uit fabrikantdatasheets die wij hebben gecontroleerd; merknamen noemen wij niet.
| Materiaal en montage | alpha_w | Klasse |
|---|---|---|
| PET-vilt 9 mm, direct op de wand | 0,25 | E |
| PET-vilt 9 mm, met 25 mm spouw | 0,40 | D |
| PET-vilt 9 mm, met 80 mm spouw | 0,75 | C |
| PET-vilt 12 mm, direct op de wand | niet opgegeven | D |
| PET-vilt 12 mm, met 24 of 25 mm spouw | niet opgegeven | C |
| Steenwol plafondplaat 20 mm, 200 mm plenum | 1,00 | A |
| Steenwol plafondplaat 20 mm, vrijwel direct op het plafond | 0,55 | D |
| Baffles glaswol 40 mm, hart op hart 600 mm, 200 tot 300 mm afhanging (per m² plafond) | 0,50 | D |
| Idem, 600 mm afhanging | 0,65 | C |
De les uit deze tabel: dun vilt direct op de wand dempt vooral hoge tonen. Wie ook lagere tonen wil dempen, kiest een dikker paneel of een spouw erachter. Daarom monteren wij akoestische wandpanelen op regelwerk met een spouw, of leveren wij 40 mm stofpanelen. Beton, glas en gestucte wanden absorberen in de spraakfrequenties vrijwel niets; meer over het materiaal staat bij PET-vilt en akoestiek.
Eilanden, baffles en schermen: m² Sabine per stuk
Bij vrijhangende objecten werkt een alpha per m² niet goed, omdat geluid aan alle kanten wordt opgenomen. Die worden opgegeven als absorptie per stuk, in m² Sabine. Een glaswol eiland van 1200 x 1200 x 40 mm op 200 mm afhanging haalt volgens fabrikantgegevens 0,5 m² Sabine bij 125 Hz, 2,0 bij 500 Hz en 2,4 bij 1000 Hz. Hangen eilanden met minder dan 0,5 m tussenruimte in een cluster, dan daalt de absorptie per eiland iets.
In onze berekeningen rekenen wij met 2,05 m² Sabine per plafondeiland van 1200 x 1200 mm, 0,6 per baffle, 0,3 per bureauscherm en 1,0 per akoestische kast. Mensen tellen ook mee: volgens Baunetzwissen absorbeert een staand persoon bij 1000 Hz tussen circa 0,4 en 1,4 m² Sabine, afhankelijk van de kleding. Planten dragen volgens de DGUV in de regel niet bij.
Rekenvoorbeeld: een open kantoor met 20 werkplekken heeft 84,9 m² Sabine extra nodig. 32 eilanden x 2,05 = 65,6 m² Sabine, plus 29 m² wandpanelen x 0,75 = 21,8 m² Sabine. Samen 87,4 m² Sabine.
Hoe u producten eerlijk vergelijkt
Vraag per product de octaafwaarden alpha_p op, bij de opbouwhoogte die u echt gaat gebruiken. Vergelijk producten op dezelfde afhanging, en vraag bij objecten de m² Sabine per stuk. Kijk daarna naar de prijs per m² Sabine in plaats van per m² materiaal: een wandpaneel van € 115 per m² levert 0,75 m² Sabine per m², een plafondeiland van € 239 per stuk levert 2,05 per stuk.
Hoeveel u nodig heeft, rekent u uit met nagalmtijd berekenen of leest u bij hoeveel akoestische panelen nodig. Wilt u het voor een concrete ruimte laten bepalen, dan meten wij eerst; de meting kost € 395 en wordt verrekend bij opdracht.
Veelgestelde vragen
Wat is absorptieklasse A?
Klasse A is de hoogste klasse volgens NEN-EN-ISO 11654: een gewogen absorptiecoëfficiënt alpha_w van 0,90 tot en met 1,00. Het materiaal neemt dan vrijwel al het geluid in de spraakfrequenties op, bij de opbouwhoogte waarbij gemeten is.
Wat is het verschil tussen alpha_w en NRC?
alpha_w is een gewogen enkelgetal volgens de Europese norm NEN-EN-ISO 11654. NRC is het gewone gemiddelde over 250 tot 2000 Hz volgens de Amerikaanse ASTM C423. Ze zijn niet uitwisselbaar.
Is klasse A altijd beter dan klasse C?
Per m² wel, in de ruimte niet altijd. Hoeveelheid, plek en opbouwhoogte bepalen het resultaat. Een groot vlak klasse C op het plafond kan meer doen dan een kleine strook klasse A op de wand.
Waarom absorbeert dun vilt zo weinig?
Dun vilt direct op de wand neemt vooral hoge tonen op. 9 mm haalt direct op de wand volgens fabrikantgegevens alpha_w 0,25, met 80 mm spouw 0,75. Een spouw of meer dikte verhoogt de absorptie duidelijk.
Hoeveel m² Sabine is een plafondeiland?
Een eiland van 1200 x 1200 mm haalt volgens fabrikantgegevens ongeveer 2,0 tot 2,4 m² Sabine in de spraakfrequenties. Wij rekenen met 2,05 per stuk; bij lage tonen is het veel minder.