Ventilatie in een belcel

Is er een norm voor ventilatie in een belcel?

Een specifieke Nederlandse norm of Bbl-regel voor de ventilatie van een losstaande belcel of vergadercabine is ons niet bekend. In de meetnorm ISO 23351-1 heten belcellen en cabines meubelensembles: ze staan als meubel in een ruimte en zijn geen bouwkundige ruimte met een eigen eis.

Dat betekent niet dat er niets geldt. De algemene regels voor arbeidsplaatsen blijven van toepassing, en wie een cel gebruikt om te bellen, te vergaderen of geconcentreerd te werken, gebruikt hem als arbeidsplaats. Een vaste vergaderruimte met gebouwde wanden is iets anders: die valt in de regel onder de Bbl-regels voor verblijfsruimten. Voor de akoestische kant van cellen, zie ISO 23351-1 voor belcellen.

Wat het Arbobesluit vraagt

Artikel 6.2 van het Arbobesluit zegt dat er op de arbeidsplaats voldoende niet verontreinigde lucht moet zijn. Luchtverversingsinstallaties moeten altijd bedrijfsklaar zijn en mogen geen hinderlijke tocht geven. Voor arbeidsplaatsen in een gebouw geldt bovendien dat het gebouw voldoet aan het Bbl voor de betreffende gebruiksfunctie (lid 5 en 6).

Een detail dat vaak verkeerd wordt geciteerd: ventilatie staat in artikel 6.2, niet in 6.4. Artikel 6.4 gaat over het weren van zonlicht. Het artikel noemt geen getal. Wat voldoende is, hangt af van het aantal mensen, de tijd dat ze binnen zitten en het volume. Een cel van een paar kubieke meter met twee mensen erin vraagt naar verhouding veel luchtverversing. Hoe arbozaken rond geluid zijn geregeld, staat bij akoestiek en Arbo.

Het Bbl als ijkpunt

Voor een verblijfsgebied in een nieuw kantoor vraagt het Bbl een luchtverversing van minimaal 6,5 dm³/s per persoon, dat is 23,4 m³/h, bepaald volgens NEN 1087 (artikel 4.122 met tabel 4.121). Voor onderwijs is dat 8,5 dm³/s per persoon (30,6 m³/h), voor kinderopvang 6,5 dm³/s. Dat is geen eis voor een cel, maar wel een bruikbaar ijkpunt bij uw vraag aan de leverancier.

IJkpunt voor een cel voor vier personen: 4 x 23,4 = 93,6 m³/h luchtverversing.

Let op één ding: de cel haalt zijn lucht uit de ruimte eromheen. Een ventilator in de cel ververst de lucht in de cel, maar maakt de lucht in de ruimte niet verser. Is de ventilatie van de kantoorvloer zelf krap, dan helpt een sterke ventilator in de cel maar beperkt. Meer over het Bbl en geluid staat bij akoestiek in het Bbl.

Wat fabrikanten opgeven

De twee fabrikantopgaven liggen ruim boven het Bbl-ijkpunt: 94 m³/h voor één persoon, en 320 m³/h voor vier personen is 80 m³/h per persoon. Het gaat wel om maximale waarden. Vraag welk debiet de cel haalt in de stand die in de praktijk wordt gebruikt, en hoeveel geluid de ventilator dan maakt. Niet elke leverancier noemt überhaupt een getal; dan is dat zelf al een antwoord.

CO2 als controlemaat

In een kleine cel loopt het CO2-gehalte snel op als er te weinig lucht wordt ververst. CO2 is daarmee een eenvoudige controlemaat voor de vraag of de ventilatie werkt. Voor kantoren of cellen is ons geen Nederlandse grenswaarde voor CO2 bekend. Het PvE Frisse Scholen 2025 noemt voor leslokalen maximaal 1.200 ppm voor klasse C, 950 ppm voor B en 800 ppm voor A, bij een buitenconcentratie van 400 ppm. Dat is een school-eis, maar wel een herkenbare maat om een cel aan af te zetten.

Sommige cellen hebben een CO2-sensor of een indicatie aan de binnenkant. Heeft een cel dat niet, dan kunt u bij een proefplaatsing zelf een losse CO2-meter meenemen en een half uur bellen. Dat zegt meer dan elke folder.

Ventilatorgeluid: de andere kant

Een ventilator in een cel van een paar vierkante meter zit dicht bij het oor. Meer luchtverversing betekent meestal meer ventilatorgeluid, en een cel waarin het zoemt, is niet prettig om in te vergaderen. Er is geen norm voor het geluid binnen een cel. Als referentie: het Handboek Bouwfysische Kwaliteit Gebouwen hanteert voor installatiegeluid in vergader- en spreekruimten maximaal 35 dB. Een vergelijkbare waarde is een redelijke vraag aan de leverancier; zie ook installatiegeluid op kantoor.

Luchtopeningen zijn ook de route waarlangs geluid de cel verlaat. Vraag daarom of de opgegeven DS,A volgens ISO 23351-1 geldt voor de cel zoals hij geleverd wordt, met werkende ventilatie.

Zes vragen aan de leverancier

1. Hoeveel lucht ververst de cel, in m³/h of l/s, per ventilatiestand?
2. Hoeveel geluid maakt de ventilator binnen de cel bij die stand, in dB(A)?
3. Schakelt de ventilatie op aanwezigheid, en hoe lang draait hij na als iemand de cel verlaat?
4. Is er een CO2-sensor of -indicatie, of kan die worden ingebouwd?
5. Geldt de opgegeven DS,A met werkende ventilatie?
6. Waar zitten de aanzuig- en uitblaasopeningen, hoeveel vrije ruimte hebben die nodig en hoe worden filters onderhouden?

Een leverancier die deze vragen op papier beantwoordt, levert meestal ook een cel die in gebruik blijft. Bij een belcel voor kantoor en bij een vergadercabine stellen wij ze altijd.

Plaatsing en de ruimte eromheen

Omdat de cel lucht uit de ruimte haalt, staat hij het best op een plek waar de kantoorventilatie goed werkt, niet in een afgesloten hoek. Mensen en een laptop brengen warmte in een klein volume; ook die warmte moet de ventilatie afvoeren. Een cel heeft verder stroom nodig voor licht en ventilator. Hangt er een sprinkler boven de plek, stem de plaatsing dan af met de sprinklerinstallateur. Voor de materialen geldt dezelfde brandklasse-vraag als bij panelen; zie brandklasse van akoestische panelen.

Hoeveel cellen u nodig heeft, staat bij hoeveel belcellen nodig. Een belcel leveren en plaatsen wij vanaf € 4.950 per stuk, een vergadercabine vanaf € 8.990 per stuk, met de ventilatiegegevens op papier. Voor een prijs op maat doet u een projectaanvraag.