Akoestiek in de vergaderruimte

Een vergaderruimte voor acht personen met een betonplafond galmt in ons rekenvoorbeeld 1,3 seconde; de richtwaarde is 0,6 seconde. Met 9 m² wandpanelen en 6 m² plafondpanelen komt de ruimte op 0,58 seconde, vanaf € 1.800 excl. btw. Meeluisteren op de gang is een aparte vraag: die lost u op in deur en wand.

Wat een vergaderruimte laat galmen

Bij de akoestiek van een vergaderruimte gaat het meestal op drie plekken tegelijk mis: een plafond van beton of gips, een harde vloer en minstens één glazen wand. Daar komt een grote tafel bij die geluid recht naar het plafond terugkaatst. Een vergaderruimte van 6 bij 4,5 meter met zo'n afwerking komt al snel op een nagalmtijd van 1,3 seconde. De gangbare richtwaarde is 0,6 seconde.

Wat u dan hoort: een overleg dat steeds luider wordt, deelnemers die vragen om iets te herhalen en een middag vergaderen die vermoeiender is dan nodig. De stoelen en de mensen zelf absorberen wel wat. Een staand persoon absorbeert volgens Duitse vakliteratuur bij 1000 Hz ruwweg 0,4 tot 1,4 m² Sabine, afhankelijk van de kleding. Met acht mensen helpt dat, maar het brengt een ruimte van 1,3 seconde niet in de buurt van de streefwaarde.

Verstaanbaarheid: elke lettergreep telt

Spraak bestaat uit korte klanken. Vooral de medeklinkers dragen de betekenis, en die zijn zachter dan de klinkers. Bij een lange nagalm hangt de vorige lettergreep nog in de ruimte als de volgende begint. De klinker van daarnet overstemt de medeklinker van nu. Mensen horen elkaar dan wel, maar verstaan elkaar niet goed.

Verstaanbaarheid wordt uitgedrukt in de STI, een getal van 0 (slecht) tot 1 (uitstekend). In een vergaderruimte wilt u een hoge STI; in een open kantoor juist een lage tussen de werkplekken. Het NVBV Handboek Bouwfysische Kwaliteit Gebouwen zet vergaderruimtes in categorie 2, hoge spraakdiscretie, met maximaal 0,6 seconde in de ingerichte ruimte en 0,8 seconde zonder meubilair. Voor installatiegeluid noemt het handboek maximaal 35 dB. Meer over het meten ervan staat bij spraakverstaanbaarheid in overleg.

Hybride vergaderen: de microfoon hoort alles

Wie in de ruimte zit, merkt de galm minder dan wie op afstand meedoet. Het gehoor gebruikt twee oren en filtert reflecties voor een groot deel weg. Een conferentiemicrofoon op tafel doet dat niet: die neemt de stem en alle reflecties op en stuurt ze als één geluid door. Thuis klinkt de vergadering dan alsof hij in een badkamer wordt gehouden. De echo- en ruisonderdrukking in de software heeft het zwaar met lange galm en knipt soms stukken spraak weg.

Voor ruimtes die vooral voor videovergaderen worden gebruikt, is 0,6 seconde daarom eerder een bovengrens dan een doel. De Duitse richtlijn DIN 18041 heeft een strengere categorie waaronder ook videoconferentieruimtes vallen. Die rekent met het volume en komt voor een ruimte van 76 m³ rond 0,35 seconde uit, gemeten met mensen in de ruimte. Wij adviseren voor zo'n ruimte iets meer absorptie, en vooral absorptie op het plafond boven de tafel, waar de microfoon de eerste reflectie oppikt.

Fladderecho tussen glas en wand

Een tweede probleem staat los van de nagalmtijd: fladderecho. Tussen twee evenwijdige harde vlakken, zoals een glazen pui en de gestucte wand tegenover, kaatst geluid heen en weer. Een handklap in het midden van de ruimte klinkt dan als een ratelend, metalig naklinken. Een meting kan op streefwaarde uitkomen terwijl het fladderen blijft, omdat alle absorptie op het plafond zit en beide wanden kaal zijn gebleven.

De oplossing is eenvoudig: maak één van de twee evenwijdige vlakken absorberend, op de hoogte waar gesproken wordt. Glas kunt u niet bekleden, dus komen de panelen op de wand tegenover de pui. Bij twee lange dichte wanden kan het ook met panelen om en om, zodat er nergens twee harde vlakken recht tegenover elkaar overblijven. Doe zelf de klaptest voordat wij komen meten. Het zegt veel over waar het probleem zit.

Rekenvoorbeeld voor acht personen

Stel: een vergaderruimte van 6 bij 4,5 meter, 2,8 meter hoog, met een pvc-vloer, een onbehandeld betonplafond en gestucte wanden. Volume 76 m³, aanwezige absorptie 9,1 m² Sabine, nagalmtijd 1,3 seconde. Voor 0,6 seconde is 20,3 m² Sabine nodig, dus 11,2 m² extra.

De 6 m² plafondpanelen komen boven de tafel, de 9 m² wandpanelen op de wand tegenover het glas en op de achterwand. Daarmee komt de ruimte op 0,58 seconde en is het fladderen tussen glas en wand weg. Wilt u een eigen beeld op de wand, dan kan een deel van de wandpanelen ook als akoestisch schilderij met eigen foto of huisstijl.

Isolatie naar de gang is een andere vraag

Veel aanvragen voor een vergaderruimte beginnen met: op de gang is alles te volgen. Dat is geen galmprobleem maar een isolatieprobleem. Panelen absorberen geluid in de ruimte; ze houden het niet tegen in de wand of de deur. Een vergaderruimte op streefwaarde met een holle binnendeur en een kier van een centimeter eronder blijft op de gang verstaanbaar.

Waar het geluid weglekt, is meestal na te gaan: de deur en de kier eronder, een glazen wand met enkel glas, een wand die tot het systeemplafond loopt in plaats van tot het beton, of een ventilatiekanaal dat twee ruimtes verbindt. Het Bbl stelt binnen één kantoorfunctie geen eis aan de geluidisolatie tussen ruimtes, dus het niveau hangt af van wat er ooit gebouwd is. Bij geluidsabsorptie of geluidsisolatie leest u hoe u het verschil herkent, en bij privacy van gesprekken op kantoor wat er aan wand en deur te doen is.

Waar de panelen komen, en welke

De volgorde voor een vergaderruimte: eerst het plafond boven de tafel, omdat daar de eerste reflectie van elke spreker naartoe gaat. Daarna de wand tegenover het glas of het scherm. De achterwand achter de deelnemers die naar de camera kijken, komt als derde.

Let op de opbouw. Dun vilt direct op de wand dempt vooral hoge tonen: 9 mm PET-vilt direct op de muur haalt een NRC van ongeveer 0,30. Een stem heeft zijn volume juist in het middengebied. Wij leveren akoestische wandpanelen daarom op regelwerk met een spouw, of als 40 mm stofpaneel met een absorptie van 0,75 tot 0,90 per m². Voor het plafond gebruiken wij akoestische plafondpanelen die direct op het beton of de gipsplaat komen, zodat de ruimte niet lager wordt. Als er meer overlegplekken nodig zijn dan vergaderruimtes, is een vergadercabine soms de goedkopere route.

Kosten en planning

Wandpanelen kosten vanaf € 115 per m², plafondpanelen vanaf € 125 per m², geplaatst en excl. btw. Een complete vergaderruimte voor acht personen kost in ons voorbeeld vanaf € 1.800. Panelen hebben meestal een levertijd van drie tot vijf weken na betaling. De montage kan buiten kantooruren, zodat de ruimte overdag geboekt blijft.

Gaat het om één vergaderruimte met bekende maten, dan geven wij soms een indicatie op afstand op basis van foto's. Bij meerdere ruimtes meten wij eerst; de meting kost € 395 en wordt verrekend bij opdracht binnen drie maanden. U kunt direct een projectaanvraag doen of eerst een akoestische meting laten uitvoeren.