Vraag in een aanbesteding geen producten maar prestaties: een nagalmtijd per ruimte, bijvoorbeeld 0,6 seconde voor een leslokaal, aangetoond met een nameting na oplevering. Voeg een nulmeting toe aan de stukken, zodat alle inschrijvers met dezelfde cijfers rekenen. Een meting kost bij ons vanaf € 395.
Waarom productnamen in een uitvraag misgaan
Een uitvraag als '40 plafondeilanden klasse A, 1200 x 1200 mm' lijkt precies, maar zegt niets over het resultaat. Of de ruimte daarna goed klinkt, hangt af van het aantal, de plaats, de ophanghoogte en wat er aan de wanden gebeurt. Wordt de streefwaarde niet gehaald, dan heeft de leverancier toch geleverd wat er gevraagd was.
Er speelt ook een aanbestedingsregel. Technische specificaties horen in de regel niet naar een merk of product te verwijzen, omdat dat de concurrentie beperkt. Een prestatie-eis lost beide problemen op: elke inschrijver kiest zijn eigen middelen en is verantwoordelijk voor de uitkomst. Meer over de situatie bij publieke opdrachtgevers leest u bij akoestiek bij de overheid en akoestiek in de school.
Van productomschrijving naar prestatie-eis
| Productomschrijving | Prestatie-eis |
|---|---|
| 40 plafondeilanden klasse A | Nagalmtijd per ruimte maximaal 0,5 seconde, ingericht, gemiddeld 250 tot en met 2000 Hz, aangetoond met nameting |
| Akoestisch plafond in elk lokaal | Frisse Scholen klasse B: leslokaal ingericht maximaal 0,6 seconde |
| Brandvertragende panelen | Minimaal B-s1,d0 volgens NEN-EN 13501-1, classificatierapport bij levering |
| Geluiddichte belcel | Spraakniveaureductie DS,A minimaal 30 dB volgens ISO 23351-1, met testrapport |
| Rustige kantoortuin | ISO 3382-3: D2,S minimaal 7 dB, Lp,A,S,4m maximaal 48 dB, rD maximaal 5 m |
De rechterkolom is toetsbaar en laat de inschrijver vrij in de keuze van materiaal, maat en plaats. Een meetrapport laat zien of de eis gehaald is, zonder discussie over wat er bedoeld werd. De achtergrond bij elke waarde staat in het akoestisch programma van eisen.
Zes prestatie-eisen voor het bestek
- Nagalmtijd per ruimtetype, met de waarde en de bron per regel. Voor kantoren het NVBV-handboek, voor scholen Frisse Scholen.
- Meetmethode en toestand: NEN 5077 of ISO 3382-2, gemiddeld 250 tot en met 2000 Hz, ingericht of niet ingericht, zonder personen.
- Open werkzones: de drie ISO 3382-3-waarden, gemeten in de ingerichte situatie.
- Brandklasse: B-s1,d0 of beter volgens NEN-EN 13501-1, met classificatierapport per product en dikte.
- Cabines: DS,A volgens ISO 23351-1 en een opgave van de luchtverversing.
- Nameting na oplevering door een partij die niet de uitvoerder is, met herstel op kosten van de opdrachtnemer als de waarde niet gehaald wordt.
Voor installatiegeluid kunt u een zevende eis toevoegen. Frisse Scholen vraagt in leslokalen maximaal 35, 33 of 30 dB voor klasse C, B en A. Zie Frisse Scholen en akoestiek.
Nulmeting en nameting: zo regelt u het
Een nulmeting vóór de uitvraag is de beste investering in de hele procedure. Voeg het meetrapport toe aan de aanbestedingsstukken. Alle inschrijvers rekenen dan met dezelfde nagalmtijd en hetzelfde volume, en de verschillen in hun aanbiedingen gaan over de oplossing in plaats van over aannames.
Voor de nameting legt u vast welke ruimtes worden gemeten, in welke toestand en binnen welke termijn na oplevering. Bij veel gelijke ruimtes, zoals twintig lokalen, volstaat een steekproef per type. Komt een ruimte boven de eis uit, dan vult de opdrachtnemer aan en wordt opnieuw gemeten. Wat een meting oplevert, leest u bij akoestische meting. Voor uitgebreider onderzoek, zoals ISO 3382-3 in een open kantoor, zie akoestisch onderzoek.
Meervoudig onderhands: dezelfde informatie voor iedereen
Bij een meervoudig onderhandse procedure nodigt u een aantal partijen uit om in te schrijven. Welke procedure geldt, hangt af van de geraamde waarde en uw eigen inkoopbeleid; dat bepaalt uw inkoopadviseur. Wat in elke procedure helpt, is volledige informatie vooraf:
- Plattegronden met plafondhoogtes en de functie per ruimte.
- Het meetrapport van de nulmeting.
- Het type plafond, eventuele betonkernactivering en de ligging van sprinklers.
- De periode waarin gemonteerd mag worden, zoals een schoolvakantie.
- Een schouwmoment en een vragenronde met antwoorden voor alle inschrijvers.
Hoe vollediger de stukken, hoe minder stelposten en voorbehouden in de aanbiedingen. Vraag bij de inschrijving ook de berekening per ruimte. Dan ziet u vóór de gunning of een aanbieding de eis waarschijnlijk haalt, en niet pas bij de nameting.
Gunnen op meer dan prijs
Bij akoestiek is de laagste prijs vaak de aanbieding met de minste absorptie. Wie te weinig m² aanbiedt, haalt de streefwaarde niet en is toch de goedkoopste. Daarom werkt gunnen op de beste prijs-kwaliteitverhouding hier goed, met criteria die over het resultaat gaan.
| Criterium | Wat de inschrijver levert | Waar u op let |
|---|---|---|
| Onderbouwing | Berekening per ruimte met verwachte nagalmtijd na | Klopt de som, haalt elke ruimte de eis |
| Planning en overlast | Montageplanning en werktijden | Buiten les- of kantooruren, levertijden realistisch |
| Brandveiligheid | Classificatierapporten per product | Volgens NEN-EN 13501-1, juiste dikte |
| Duurzaamheid | Materiaal, herkomst, demontage | Gerecycled materiaal, herbruikbaar |
Hoe zwaar elk criterium weegt, bepaalt u zelf. Bij een opdracht waar de uitvoering op de onderbouwing staat of valt, ligt het voor de hand om kwaliteit zwaarder te laten wegen dan bij een eenvoudige levering. Maak de beoordeling vooraf zo concreet mogelijk: welke punten krijgt een berekening die elke ruimte onder de eis brengt, en welke een berekening met ruimtes erboven. Meer over het laatste criterium in de tabel leest u bij duurzame akoestiek.
Onderwijs: Frisse Scholen als meetlat
Voor scholen ligt de prestatie-eis klaar. Het Programma van Eisen Frisse Scholen 2025 vraagt in een ingericht leslokaal maximaal 0,8 seconde voor klasse C, 0,6 seconde voor klasse B en 0,4 seconde voor klasse A, ongeacht het volume. Een oningericht lokaal galmt circa 0,2 seconde langer. Noem in de uitvraag de klasse, dan is de rest van de methode gegeven. Volgens het PvE is bij klasse A en B in elk geval een geluidabsorberend plafond of absorberende wandafwerking nodig.
Een rekenvoorbeeld: een lokaal van 55 m² met een gestuct plafond gaat met 16 m² plafondpanelen en 8 m² wandpanelen van 1,0 naar 0,59 seconde, klasse B, vanaf € 2.950 per lokaal. Panelen worden meestal 3 tot 5 weken na opdracht geleverd. Wie in de zomervakantie wil monteren, gunt dus uiterlijk in het voorjaar.
Wat u van ons terugkrijgt op een uitvraag
Op een uitvraag met prestatie-eisen leveren wij per ruimte de berekening met de formule van Sabine, de verwachte nagalmtijd na de maatregelen, de brandclassificatie per product, de levertijd en een montageplanning. Alle prijzen excl. btw, met vaste bedragen per ruimte. Montage plannen wij buiten les- of kantooruren, in het weekend of in een vakantieperiode, zodat het gebouw in gebruik kan blijven.
Heeft u nog geen nulmeting, dan kunt u die bij ons laten uitvoeren, vanaf € 395. Het rapport volgt binnen vijf werkdagen en is geschikt om mee te sturen met de uitvraag. Neem contact op via een projectaanvraag of lees eerst hoe onze werkwijze is opgebouwd.
Veelgestelde vragen
Mag ik een merk noemen in een aanbesteding voor akoestiek?
In de regel niet. Technische specificaties horen niet naar een merk te verwijzen, tenzij het niet anders kan, en dan met de toevoeging 'of gelijkwaardig'. Een prestatie-eis voorkomt die discussie. Leg twijfelgevallen voor aan uw inkoopadviseur.
Wie voert de nameting na oplevering uit?
Bij voorkeur een partij die niet de uitvoerder is, zodat de toets onafhankelijk is. Leg in het bestek vast wie de meting betaalt, welke ruimtes worden gemeten en in welke toestand.
Wat gebeurt er als de nagalmtijd na oplevering niet gehaald wordt?
Dat regelt u in het bestek: de opdrachtnemer vult aan op eigen kosten en daarna wordt opnieuw gemeten. Zonder die bepaling heeft u weinig in handen.
Kan ik de nulmeting meesturen met de uitvraag?
Ja, en dat is aan te raden. Alle inschrijvers rekenen dan met dezelfde uitgangssituatie en de aanbiedingen worden beter vergelijkbaar. Een meting kost bij ons vanaf € 395 en het rapport volgt binnen vijf werkdagen.
Welke eis stel ik voor een klaslokaal?
Verwijs naar Frisse Scholen: maximaal 0,8 seconde voor klasse C, 0,6 seconde voor klasse B en 0,4 seconde voor klasse A in het ingerichte lokaal. Voeg de eis voor installatiegeluid toe: 35, 33 of 30 dB.