Akoestiek in kantoren van glas en beton

Waarom beton en glas zo galmen

Beton, glas en een gietvloer hebben één ding gemeen: ze zijn hard, glad en zwaar, en kaatsen bijna al het geluid terug. Hoeveel een materiaal opneemt, heet de absorptiecoëfficiënt: 0 is alles terug, 1 is alles opgenomen. Een vierkante meter met coëfficiënt 1 telt als 1 m² absorptie. Hieronder de rekenwaarden die wij in onze rekenhulp gebruiken, gemiddeld over de middentonen.

Een betonplafond van 100 m² neemt dus evenveel op als nog geen 3 m² akoestisch wandpaneel. In een kantoor waar plafond, vloer en wanden allemaal in de bovenste drie rijen staan, blijft alleen het meubilair over om geluid op te vangen. Wie de formule erachter wil volgen, vindt die bij nagalmtijd berekenen.

Drie harde vlakken tegelijk

Het moderne kantoorinterieur combineert precies de materialen die het minst absorberen. Het systeemplafond is eruit gehaald voor een industriële uitstraling of omdat het beton moet koelen. De vloer is een gietvloer of een strakke pvc. De wanden zijn van glas, zodat het daglicht ver naar binnen valt. Elk van die keuzes is te verdedigen; samen geven ze een ruimte die klinkt als een parkeergarage.

Twee glazen wanden tegenover elkaar, of een glazen pui tegenover een gestucte wand, geven daarbij vaak fladderecho: een ratelend nageluid tussen twee evenwijdige vlakken. En omdat mensen ook absorberen, klinkt zo'n ruimte op een rustige vrijdag nog erger dan op een volle dinsdag. Een staande persoon telt bij middelhoge tonen voor 0,4 tot 1,4 m² absorptie, afhankelijk van de kleding. Herkent u vooral de galm zelf, lees dan ook galm in kantoor verminderen.

Rekenvoorbeeld: een verdieping van 500 m²

Neem een kantoorverdieping van 25 x 20 meter en 3 meter hoog, met vijftig werkplekken, een kaal betonplafond, glazen wanden en tapijt. Het volume is 1.500 m³, de absorptie ongeveer 176 m², de nagalm 1,4 seconde. Voor de streefwaarde van 0,5 seconde is 483 m² absorptie nodig. Dat lukt met 105 plafondeilanden en 123 m² wandpanelen, waarmee de nagalm op 0,5 seconde komt.

Vervang in hetzelfde voorbeeld het tapijt door een gietvloer. De vloer gaat dan van 500 x 0,25 = 125 m² naar 500 x 0,03 = 15 m² absorptie. De totale absorptie zakt van 176 naar 66 m², en de nagalm volgens Sabine stijgt naar 0,161 x 1.500 / 66 = ongeveer 3,7 seconde.

Het tapijt is op deze verdieping dus goed voor ongeveer 110 m² absorptie, evenveel als ruim vijftig plafondeilanden. Wie kiest voor een gietvloer, kiest daarmee ook voor meer akoestisch materiaal op plafond en wanden. Dat is geen reden om het niet te doen, wel om het vooraf mee te rekenen. Bij een nieuw pand of een verhuizing is dat het moment; zie akoestiek na een verhuizing.

Oplossingen die het beton in zicht laten

Het plafond is het grootste vlak en dus de eerste plek voor absorptie, ook als het beton zichtbaar moet blijven. Twee oplossingen laten tussen de elementen door het beton zien:

• Plafondeilanden hangen een eind onder het beton en nemen per stuk van 1200 x 1200 mm ongeveer 2 m² absorptie voor hun rekening. Tussen de eilanden blijft het beton zichtbaar.
• Akoestische baffles hangen verticaal in rijen. Van onderen ziet u vooral de dunne zijkant, schuin van voren een ritmisch patroon tegen het beton.

De glazen wanden blijven glas. Behandel in plaats daarvan de wand ertegenover, of de enige dichte wand in de ruimte, met akoestische wandpanelen. Daarmee pakt u tegelijk de fladderecho aan. De gietvloer blijft ook; het tekort dat die veroorzaakt, vangt u op het plafond op.

Materiaal dat bij een strak interieur past

Akoestiek hoeft er niet uit te zien als een geluidsstudio. Wandpanelen zijn er in stof of vilt in vrijwel elke kleur, ook in de huisstijl. Met akoestische schilderijen komt uw eigen foto, kunst of huisstijl op een absorberend frame. Akoestisch meubilair, zoals kasten met absorberende fronten, doet mee zonder dat het als akoestiek herkenbaar is.

Let bij vilt op de opbouw. Vilt van 9 mm direct op de wand haalt een NRC van 0,30 en absorbeert vooral hoge tonen. Op regelwerk met een spouw of als 40 mm stofpaneel komt hetzelfde vlak op 0,75 tot 0,90. Wij monteren daarom op een spouw. De verschillen tussen vilttypes staan bij PET-vilt en akoestiek. Brandklasse telt ook mee: wij leveren wand- en plafondmateriaal standaard in B-s1,d0 of beter volgens NEN-EN 13501-1.

Wat in een betonnen kantoor weinig doet

Folie op glas verandert de absorptie niet; die is voor zicht of privacy, niet voor galm. Een paar losse kleden op een gietvloer helpen weinig tegen een plafond van honderden vierkante meters beton. Planten dragen volgens de DGUV in de regel niets bij aan de ruimteakoestiek. En bureauschermen dempen het directe geluid van de buurman, maar de galm via het betonplafond gaat er gewoon overheen.

Ook verf heeft geen akoestisch effect. Een geschilderd betonplafond blijft een betonplafond.

Betonkernactivering en sprinklers

Veel betonnen plafonds zijn kaal omdat ze het gebouw koelen of verwarmen. Bij betonkernactivering kost elke vierkante meter plafondabsorptie wat koelvermogen. Onderzoek van de DTU (2017) liet bij eilanden 11, 23 en 36 procent minder koelvermogen zien bij een bedekking van 43, 60 en 80 procent, en bij baffles 8 tot 14 procent. Daarom rekenen wij de bedekking, de ophanghoogte en de verdeling vooraf door, en vullen wij aan op de wanden waar het plafond vrij moet blijven. Zie akoestiek bij betonkernactivering.

Hangen er eilanden of baffles onder sprinklers, dan stemmen wij het ontwerp af met de sprinklerinstallateur, omdat eilanden de werking van sprinklers kunnen beïnvloeden.

Volgorde van aanpak

In een kantoor van glas en beton werkt deze volgorde: eerst rekenen hoeveel absorptie nodig is, dan het plafond zoveel als de koeling en het ontwerp toelaten, dan de dichte wanden, en tot slot meubilair en schilderijen om het af te maken. Een akoestische meting van € 395 geeft de werkelijke nagalm per ruimte en een plan met een vaste prijs. Weet u al wat er moet gebeuren, dan kunt u direct een project aanvragen. Panelen en eilanden worden meestal 3 tot 5 weken na betaling gemonteerd, als het moet buiten kantooruren.