Sound masking op kantoor

Wat sound masking is

Sound masking is een kunstmatig, breedbandig achtergrondgeluid, meestal via kleine luidsprekers boven of in het plafond. Het klinkt als een zachte ruis, vergelijkbaar met ventilatie. Het doel is niet om het kantoor stiller te maken, maar om gesprekken van anderen minder verstaanbaar te maken. Het systeem voegt dus geluid toe.

Sound masking op kantoor is daarmee iets heel anders dan absorptie. Panelen, eilanden en baffles nemen geluid op en korten de nagalm in. Een maskeersysteem doet aan de galm niets: het maakt restgeluiden minder opvallend door er een egale laag onder te leggen. Wie dat verschil niet maakt, vergelijkt twee oplossingen die elk een ander probleem aanpakken.

Waarom het op verstaanbaarheid werkt

Hinder op kantoor komt vooral van spraak die u kunt volgen. Volgens Hongisto (2005) bepaalt de verstaanbaarheid, uitgedrukt in de STI, hoe storend geluid is, en niet het niveau. Boven een STI van ongeveer 0,2 nemen prestaties af. Een gesprek wordt verstaanbaar als de stem ruim boven het achtergrondgeluid uitkomt. Maskeergeluid verkleint dat verschil, waardoor de STI op een paar meter afstand daalt.

Dat verklaart ook waarom een heel stil open kantoor kan tegenvallen. Als de installaties fluisterstil zijn, valt er niets weg en is elk woord van de buren te volgen. Meer over dit mechanisme bij spraakverstaanbaarheid op kantoor.

Wat onderzoek laat zien

Hongisto, Varjo, Oliva, Haapakangas en Benway (2017) onderzochten maskeergeluid in een Fins open kantoor met 77 medewerkers. Het niveau stond daar op 44 dB LAeq; in de proef varieerden de niveaus tussen 43 en 45 dB LAeq. Dat is laag: zachter dan een gesprek op een meter, en in de buurt van wat een kantoor met ventilatie al aan achtergrond heeft.

Het niveau luistert nauw. Door het Lombard-effect gaan mensen harder praten naarmate het achtergrondgeluid toeneemt (DGUV). Te veel maskeergeluid werkt zichzelf daardoor tegen: de stemmen gaan omhoog en de winst in verstaanbaarheid verdwijnt. Een installateur die het systeem inregelt, meet daarom per zone en houdt het niveau bewust beperkt.

ISO 22955 noemt sound masking controversieel

De internationale norm voor de akoestische kwaliteit van open kantoren, ISO 22955 uit 2021, besteedt een bijlage aan sound masking. Bijlage F noemt het controversieel: de houding ertegenover verschilt sterk. Het Franse arbo-instituut INRS schrijft in zijn toelichting dat de norm moet worden toegepast zonder maskeringssysteem. Met andere woorden: een open kantoor hoort de eisen te halen met absorptie, indeling en afscherming, en niet met toegevoegde ruis.

Er is nog een spanning. De praktijkrichtlijn NPR 3438 noemt voor werk met veel concentratie een streefwaarde van 35 dB(A). Wie op een concentratiewerkplek 44 dB ruis toevoegt, zit boven die streefwaarde, al is het geen wettelijke eis. Voor beeldschermwerk noemt de NPR 45 dB(A). Uitleg over de normen voor open kantoren staat bij ISO 3382-3 en ISO 22955 voor open kantoren.

Waarom eerst absorptie

In een galmende ruimte draagt spraak ver. Het geluid kaatst tegen beton en glas en blijft hangen. Een maskeersysteem legt daar ruis onder, maar het verre gesprek blijft hoorbaar en de ruimte wordt in totaal luider. Absorptie pakt de oorzaak aan: minder weerkaatsing, dus een snellere afname van spraak met de afstand.

Een rekenvoorbeeld: een open kantoor van 150 m² met een betonplafond en tapijt galmt 1,2 seconde. Met 32 plafondeilanden en 29 m² wandpanelen gaat dat naar 0,49 seconde, vanaf € 11.000. Pas als spraak daarna nog te ver draagt, is maskering een overweging. Zie ook akoestiek in het open kantoor.

Wanneer het wel kan helpen

• Na absorptie, in een heel stil gebouw. Nieuwbouw met stille installaties en goede absorptie kan zo stil zijn dat elk woord verderop te volgen is.
• Rond spreekkamers. Een zachte ruis in de gang of wachtruimte kan gesprekken achter een deur minder verstaanbaar maken, naast een goede deur en wand. Zie privacy van gesprekken op kantoor.
• Als zonering niet kan. Soms zitten bellers en denkers onvermijdelijk in dezelfde ruimte. Maskering kan dan het verschil verkleinen.

Het werkt niet als vervanging van absorptie, niet als oplossing voor een galmende kantine en niet in een vergaderruimte, waar u elkaar juist goed wilt verstaan. Ook in een stilteruimte is extra geluid meestal niet wat mensen zoeken.

Kosten en aanbod in de markt

Sound masking hoort niet tot ons standaardaanbod; wij leveren absorptie, afscherming en cabines. Daarom noemen wij hier geen eigen prijs. De openbare marktinformatie is dun. Een Amerikaanse aanbieder noemt ongeveer 1 tot 2 dollar per square foot, omgerekend circa 10 tot 20 euro per m². Een Nederlandse blog van een facilitair dienstverlener noemt losse units van 50 tot 200 euro en volledige systemen van 2.000 tot 10.000 euro. Nederlandse aanbieders geven prijzen alleen op aanvraag.

Neem die bedragen als ruwe indicatie uit de markt. Bekabeling, inregelen per zone en onderhoud komen er per project bij, en een systeem dat na een verbouwing niet opnieuw wordt ingeregeld, staat al snel te hard of te zacht.

Wat u een leverancier van sound masking vraagt

Overweegt u maskering na de absorptie, stel dan vooraf een paar harde vragen. Zo voorkomt u een systeem dat na een halfjaar uit staat omdat medewerkers het hinderlijk vinden.

• Op welk niveau in dB(A) wordt per zone ingeregeld, en wordt dat na plaatsing gemeten?
• Wordt het effect aangetoond met een meting van de verstaanbaarheid of de afleidingsafstand, voor en na?
• Kan het niveau per zone en per dagdeel worden aangepast, en door wie?
• Wat gebeurt er na een verbouwing of een andere indeling: wie regelt opnieuw in, en wat kost dat?
• Hoe worden medewerkers vooraf geïnformeerd? Een systeem dat ongemerkt wordt aangezet, roept vragen op zodra iemand het hoort.

Een leverancier die op deze vragen geen meetbaar antwoord geeft, verkoopt een gevoel, geen resultaat.

Zo beoordelen wij een vraag naar sound masking

Komt de vraag naar maskering op, dan beginnen wij met een akoestische meting van € 395: nagalmtijd per ruimte en achtergrondgeluid. Ligt de nagalmtijd ruim boven 0,5 seconde, dan is absorptie de eerste stap, en dat zeggen wij eerlijk. Is de akoestiek op orde en blijft de klacht, dan noemen wij maskering in het plan als mogelijke aanvulling, uit te voeren door een gespecialiseerde installateur. Meer over het probleem zelf bij concentratie in het open kantoor, of vraag direct een prijs voor absorptie via de projectaanvraag.