In een publiekshal met steen en glas hoort de volgende in de rij mee aan de balie. Wij meten per ruimte en maken een plan met vaste prijs dat ook bruikbaar is als basis voor een offerteaanvraag of aanbesteding. Montage buiten openingstijden. De meting kost € 395 en wordt verrekend bij opdracht.
Akoestiek in het gemeentehuis: drie ruimtes, drie opgaven
Een gemeentehuis is geen gewoon kantoor. De publiekshal ontvangt inwoners die een paspoort aanvragen, een uitkering bespreken of een melding doen. De raadzaal is een vergaderruimte die tegelijk wordt uitgezonden. En boven of naast die publieke ruimtes werken medewerkers in open en besloten kantoren. Elke ruimte vraagt een andere akoestiek, en vaak komt het geld uit een ander budget.
Wat ze delen: hoge plafonds, steen, glas en soms een monumentale gevel. Veel gemeentehuizen zijn gebouwd om indruk te maken, niet om elkaar te verstaan. Bij een monumentaal pand komen daar eisen bij voor wat u aan wanden en plafonds mag veranderen; zie akoestiek in een monumentaal pand.
Publiekshal en balies: privacy voor de inwoner
Een loketzaal waar mensen kort wachten, valt in de Duitse richtlijn DIN 18041 onder groep B2: minimaal 0,15 m² absorptie per m³ volume. Een balie met vaste werkplek valt onder B4, met minimaal 0,25. Dat verschil is logisch. De medewerker achter de balie zit er de hele dag en moet de inwoner kunnen verstaan, ook als die zacht praat of de taal slecht spreekt.
De inwoner aan de balie wil dat zijn gesprek niet door de hele hal te volgen is. Absorptie direct boven de balies, schermen of wanden tussen de balieplekken en afstand tot de wachtrij werken samen. Plafondeilanden boven elke balie zijn een gangbare oplossing, vanaf € 239 per stuk. Hoe dat in een hal met een vide werkt, staat op akoestiek receptie en publiekshal. Meer over gesprekken die niet mogen worden meegehoord op privacy bij gesprekken.
De raadzaal: verstaanbaar in de zaal en in de uitzending
In een raadzaal spreken raadsleden via microfoons, en de vergadering wordt vaak live uitgezonden. Galm schaadt dan twee keer. In de zaal klinkt de stem uit de luidsprekers samen met de nagalm, wat de verstaanbaarheid verlaagt. En de microfoon vangt niet alleen de spreker op, maar ook de galm van de zaal, die in de uitzending hol en ver klinkt. Een galmende zaal maakt het bovendien lastiger om de microfoons harder te zetten zonder rondzingen.
DIN 18041 rekent een vergaderzaal tot groep A3, met een streefwaarde die meegroeit met het volume. Voor een raadzaal van 600 m³ is dat ongeveer 0,7 seconde.
T = 0,32 x lg(600) - 0,17 = 0,32 x 2,78 - 0,17 = 0,72 seconde.
Voor kleinere commissiekamers geldt de waarde van 0,6 seconde, zoals voor elke vergaderruimte. Het plafond boven de raadstafel en de wand achter de publieke tribune zijn de plekken waar absorptie het meeste doet.
Ambtelijke kantoren: dezelfde maatlat als elk kantoor
De kantoren van een gemeente, provincie of uitvoeringsorganisatie zijn gewone kantoren, met dezelfde richtwaarden. Het Handboek Bouwfysische Kwaliteit Gebouwen, opgesteld door de NVBV met een bijdrage van het Rijksvastgoedbedrijf, noemt 0,5 seconde voor een open geclusterde werkplek en 0,6 seconde voor een vergaderruimte of besloten werkplek, in de ingerichte situatie. Bij activiteitgericht werken met flexplekken, belplekken en stiltezones speelt ook ISO 22955 mee. Zie akoestiek in het open kantoor.
Ook de arbowetgeving telt. Werkgevers horen hinderlijk geluid, dat stress of concentratieverlies kan geven, mee te nemen in de risico-inventarisatie en -evaluatie. Staan er klachten over geluid in de RI&E of in een medewerkersonderzoek, dan is dat een goede aanleiding om te meten. Meer op akoestiek en arbo.
Inkoop en aanbesteding: meten voordat u uitvraagt
Een overheid koopt niet zomaar in. Afhankelijk van het bedrag en het inkoopbeleid vraagt u één of meer offertes op, of schrijft u een aanbesteding uit. Daar zit een valkuil. Wie uitvraagt in aantallen panelen, krijgt aanbiedingen in aantallen panelen, maar geen zekerheid dat de ruimte daarna goed klinkt. Beter is uitvragen op resultaat: een nagalmtijd per ruimte, gemeten volgens een genoemde norm, met een controlemeting na montage.
Daarvoor heeft u een nulmeting nodig. Ons meetrapport geeft per ruimte de huidige nagalmtijd, het achtergrondgeluid, een inventarisatie van de oppervlakken en de maatregelen om de streefwaarde te halen. Dat rapport kunt u gebruiken als basis voor een akoestisch programma van eisen of een bestek. Hoe u akoestiek in een uitvraag formuleert, staat op akoestiek in een aanbesteding.
Richtwaarden voor een gemeentehuis op een rij
De tabel zet de ruimtes van een gemeentehuis naast elkaar, met de maat die wij hanteren en de bron. Waar DIN 18041 met een verhouding werkt, staat die verhouding erbij: bij een hal van 1.000 m³ betekent 0,15 m² per m³ minimaal 150 m² Sabine. Dat verklaart waarom een grote hal met een paar panelen aan de wand nauwelijks verbetert.
| Ruimte | Richtwaarde | Bron | Gangbare maatregel |
|---|---|---|---|
| Publiekshal, wachtzone | minimaal 0,15 m² per m³ | DIN 18041 groep B2 | Eilanden of baffles, wandpanelen op hoogte |
| Balie met vaste werkplek | minimaal 0,25 m² per m³ | DIN 18041 groep B4 | Eilanden boven de balie, schermen tussen balies |
| Raadzaal, circa 600 m³ | circa 0,7 s | DIN 18041 groep A3 | Plafondpanelen, wandpanelen achterwand |
| Commissiekamer | 0,6 seconde | Handboek BKG, categorie 2 | Wand- en plafondpanelen |
| Open kantoor | 0,5 seconde | Handboek BKG, categorie 4 | Eilanden, schermen, belplekken |
Betaling, planning en montage buiten openingstijden
Onze werkwijze is voor elke opdrachtgever gelijk: na akkoord op de offerte betaalt u het project vooraf, daarna volgen productie en montage. Voor een overheidsorganisatie betekent dat een inkooporder en een factuur vóór de productie. Neem dat mee in de afspraken met uw inkoopafdeling en crediteurenadministratie, zodat de levertijd niet pas begint als de betaling na dertig dagen binnenkomt.
Panelen en eilanden zijn meestal 3 tot 5 weken na betaling geleverd, belcellen en cabines meestal 4 tot 8 weken. De montage in een publiekshal of raadzaal plannen we buiten openingstijden, op een avond, in het weekend of in het zomerreces. Na montage doen we op verzoek een controlemeting, zodat u kunt aantonen dat het resultaat uit de uitvraag is gehaald.
Zo begint u
Begin met de ruimte waarover de meeste klachten komen. Dat is meestal de publiekshal of de raadzaal, soms een kantoorvleugel waar na een reorganisatie meer mensen zijn gaan werken. Een akoestische meting kost € 395 excl. btw, het rapport ligt er binnen vijf werkdagen en het bedrag wordt verrekend als u binnen drie maanden opdracht geeft. Voor de kantoren van een uitvoeringsorganisatie in een verzamelgebouw is ook akoestiek in het kantoorgebouw nuttig. Is de vraag al helder, doe dan een projectaanvraag.
Heeft uw organisatie meerdere locaties, zoals een stadhuis, een stadskantoor en een paar wijkposten, laat dan eerst de locatie meten waar de meeste mensen werken of de meeste inwoners komen. De uitkomst geeft een goed beeld van wat de andere gebouwen nodig hebben, en u kunt de rest in één uitvraag meenemen.
Veelgestelde vragen
Is er een akoestiekeis voor overheidsgebouwen?
Nee. Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt aan kantoren en bijeenkomstgebouwen geen eis voor de nagalmtijd. Richtwaarden komen uit het Handboek Bouwfysische Kwaliteit Gebouwen en de Duitse DIN 18041. Ze worden bindend als u ze opneemt in een programma van eisen of uitvraag.
Kan het meetrapport dienen als basis voor een uitvraag?
Ja. Het rapport geeft per ruimte de huidige nagalmtijd, het achtergrondgeluid en de benodigde maatregelen. Daarmee kunt u uitvragen op een gemeten resultaat in plaats van op een aantal panelen, met een controlemeting als toets bij de oplevering.
Waarom klinkt de livestream van de raadsvergadering hol?
De microfoons vangen naast de spreker ook de galm van de zaal op. Hoe langer de nagalmtijd, hoe verder en holler de stem in de uitzending klinkt. Absorptie op het plafond boven de raadstafel en op de wand achter de tribune helpt daar het meest.
Moet een gemeente het project vooraf betalen?
Ja, onze werkwijze is voor elke opdrachtgever gelijk: na akkoord op de offerte volgt betaling en daarna productie en montage. Plan de inkooporder en de betaling daarom vroeg, zeker als de montage in het zomerreces moet plaatsvinden.
Kan de montage buiten openingstijden?
Ja. In publiekshallen en raadzalen monteren we op avonden, in het weekend of in het reces. Panelen en eilanden zijn meestal 3 tot 5 weken na betaling geleverd.