Akoestiek na een verhuizing

Waarom het nieuwe kantoor hol klinkt

Een nieuw of gerenoveerd kantoor is harder dan het oude. Het betonplafond is zichtbaar gelaten, de gevel is van vloer tot plafond glas, de vloer is een gietvloer of PVC en de wanden zijn strak gestuct. In het oude pand stonden archiefkasten, lag tapijt en hingen er systeemplafonds die niemand meer opviel. Die absorptie is bij de verhuizing achtergebleven.

Het resultaat hoort u op de eerste maandag: stemmen dragen door de hele ruimte, een stoel die schuift klinkt hard en in de vergaderruimte is een collega aan de andere kant van de tafel moeilijk te verstaan. Wat glas en beton precies doen, staat bij akoestiek met glas en beton. Hoe galm in het algemeen ontstaat, leest u bij galm in kantoor.

Vaak verandert bij een verhuizing ook de manier van werken. Vaste kamers maken plaats voor een open vloer met flexplekken, en er zitten meer mensen in één ruimte die tegelijk bellen en overleggen. Meer sprekers in een hardere ruimte is een dubbel effect. Hoe u flexwerken akoestisch inricht, staat bij akoestiek bij flexplekken.

Leeg tegenover ingericht: 0,1 tot 0,2 seconde

Het Handboek Bouwfysische Kwaliteit Gebouwen van de NVBV geeft per type ruimte twee streefwaarden: voor de ingerichte ruimte en voor de ruimte met wanden, vloer en plafond maar nog zonder meubilair. Het verschil is 0,1 tot 0,2 seconde.

Het Programma van Eisen Frisse Scholen rekent met hetzelfde: een oningericht lokaal galmt circa 0,2 seconde langer. De les voor wie net verhuisd is: hoort u nu anderhalve seconde, dan haalt de inrichting daar hooguit twee tienden af. Alle streefwaarden met bron staan bij de nagalmtijd-normen per ruimte.

Wat de inrichting zelf doet

Meubilair absorbeert vooral als het zacht is: gestoffeerde stoelen, een bank, gevulde boekenkasten. Tapijt dempt vooral de hoge tonen en het geluid van voetstappen, maar doet weinig aan de lage tonen van stemmen. Een staand persoon absorbeert bij 1000 Hz tussen circa 0,4 m² in lichte kleding en 1,4 m² in een wintermantel. Planten dragen volgens de Duitse DGUV in de regel niet bij aan de ruimteakoestiek.

Rekenvoorbeeld. Een open kantoor van 15 x 10 x 3 meter heeft 450 m³ volume en 60 m² absorptie: 0,161 x 450 / 60 = 1,2 seconde. Komen er twintig mensen bij die elk 0,7 m² toevoegen, dan wordt het 0,161 x 450 / 74 = 0,98 seconde. Voor 0,5 seconde is 145 m² absorptie nodig, dus nog ruim 70 m² extra.

Bureauschermen halen de galm niet weg; ze dempen alleen het directe geluid van de buurman. Wat wel werkt, staat bij akoestiek op kantoor verbeteren.

Wachten of meten

Veel organisaties besluiten eerst een paar maanden af te wachten. Dat levert zelden iets op. Uit onderzoek van Banbury en Berry (2005) onder 88 kantoormedewerkers bleek dat 99% zich in de concentratie gestoord voelde door kantoorgeluid, en dat er geen gewenning optrad. De klachten verdwijnen dus niet vanzelf; ze verschuiven naar thuiswerken en vergaderen op afstand.

Meten kan direct, ook in een half ingerichte ruimte. Wij meten de nagalmtijd zoals hij nu is, leggen vast wat er nog komt en rekenen door wat de inrichting gaat doen. Zo weet u welk deel vanzelf oplost en voor welk deel maatregelen nodig zijn. Wat er gemeten wordt, staat bij de akoestische meting. De theorie achter het getal leest u bij nagalmtijd.

Wat meten ook laat zien: niet het geluidsniveau maar de verstaanbaarheid van spraak bepaalt vooral hoe storend geluid op kantoor is. Dat bleek al uit het onderzoek van Hongisto (2005). Een kantoor kan dus rustig ogen op een decibelmeter en toch slecht werken, omdat elk gesprek drie bureaus verder woord voor woord te volgen is.

Een grove eerste diagnose

Zonder meetapparatuur kunt u al veel zien. Klap één keer hard in de handen in het midden van de ruimte. Hoort u een duidelijke staart die langer dan een seconde doorklinkt, dan zit de nagalmtijd vrijwel zeker ruim boven de streefwaarde. Dat is een indicatie, geen meting.

Kijk daarna waar de klachten vandaan komen. Klachten over verstaanbaarheid wijzen naar vergaderruimtes en spreekkamers. Klachten over concentratie wijzen naar de open werkplekken en de plaats van koffiehoek, printer en looproutes. Klachten over vermoeidheid na een lunch wijzen naar de kantine. Die verdeling bepaalt waar u begint.

Snelle eerste maatregelen

Sommige stappen kosten niets: zet de koffieautomaat en de printer niet naast de stille zone, laat telefoneren op een vaste plek gebeuren en zet teams die veel overleggen bij elkaar. Daarna komen de maatregelen die de nagalmtijd echt omlaag brengen.

Montage kan buiten kantooruren of in het weekend, zodat het werk in het nieuwe pand gewoon doorloopt. Bestel wat de langste levertijd heeft het eerst. Een belcel staat er meestal pas na 4 tot 8 weken, panelen na 3 tot 5 weken. Wie alles tegelijk bestelt, heeft de panelen al hangen terwijl er nog nergens rustig gebeld kan worden.

Begin bij de ruimte met de meeste klachten

De vergaderruimte is meestal de snelste winst: klein volume, veel gebruikt en de klachten zijn concreet. Een voorbeeld met een betonplafond en gestucte wanden:

Met 9 m² wandpanelen en 6 m² plafondpanelen gaat deze ruimte van 1,3 naar 0,58 seconde. Daarna volgen de open werkplekken. Meer over die stap leest u bij akoestiek in de vergaderruimte.

Wat u bij de volgende verhuizing anders doet

Akoestiek is het goedkoopst als hij in het ontwerp zit, vóór de inrichting is besteld. Zet de streefwaarden per ruimte in het akoestisch programma van eisen en spreek met de verhuurder af wie wat levert. Huurt u, lees dan ook akoestiek in een huurpand over toestemming en oplevering.

Zit u nu in een galmend kantoor, dan begint het met een meting van € 395, volledig verrekend bij opdracht binnen drie maanden. U krijgt het rapport binnen vijf werkdagen. Wilt u direct een prijs voor een of meer ruimtes, doe dan een projectaanvraag.