Akoestiek kinderopvang en kinderdagverblijf

Een groepsruimte van 40 m² met een PVC-vloer en een gestuct plafond galmt in ons rekenvoorbeeld 1,3 seconde. Met 18 m² plafondpanelen en 9 m² wandpanelen boven kinderhoogte gaat dat naar 0,48 seconde, vanaf € 3.300. Een landelijke nagalmnorm voor kinderopvang is ons niet bekend; wij rekenen met de Duitse DIN 18041.

Wat er in een groepsruimte gebeurt

Een groep van twaalf kinderen maakt geluid dat zelden stopt. Spelen, huilen, blokken die omvallen, stoeltjes over de vloer. In een kinderdagverblijf met een PVC- of linoleumvloer en een gestuct plafond blijft dat geluid hangen. Elke klank ebt langzaam weg terwijl de volgende er al bovenop komt. Het niveau stapelt op.

Wie daar acht uur werkt, gaat harder praten om gehoord te worden. Dat is het Lombard-effect, beschreven door de Duitse DGUV: hoe hoger het achtergrondgeluid, hoe harder mensen spreken. Kinderen doen hetzelfde. Goede akoestiek in de kinderopvang breekt die spiraal. Niet omdat het stil wordt, maar omdat geluid sneller verdwijnt en niet blijft optellen. Dat merkt de medewerker aan het eind van de dag.

Geen landelijke norm, wel een bruikbare maatlat

Voor scholen bestaat het Programma van Eisen Frisse Scholen. Een vergelijkbaar landelijk programma van eisen met nagalmwaarden voor kinderopvang hebben wij niet gevonden. Het Bbl stelt aan kinderopvang ook geen eis voor de nagalmtijd. Dat zeggen we eerlijk, omdat u elders soms een harde norm ziet staan zonder bron.

Wat er wel is: de Duitse richtlijn DIN 18041. Die rekent groepsruimten van kinderdagverblijven tot de categorie voor onderwijs en communicatie, met een streefwaarde die meegroeit met het volume. Voor een groepsruimte van ruim 100 m³ komt dat uit op ongeveer 0,5 seconde. Wij rekenen daarom met 0,5 seconde. Een overzicht van alle streefwaarden per ruimte staat op nagalmtijd normen.

DIN 18041, groep A3: T = 0,32 x lg(V) - 0,17. Voor een groepsruimte van 108 m³: 0,32 x 2,03 - 0,17 = 0,48 seconde.

Rekenvoorbeeld: groepsruimte van 40 m²

Het voorbeeld hieronder gaat uit van een groepsruimte van 8 bij 5 meter, 2,7 meter hoog, met een PVC-vloer en gestucte wanden en plafond. Een gangbare ruimte in een verbouwd pand of een nieuwe locatie.

Het grootste deel van de absorptie komt van het plafond: 18 m², bijna de helft van het plafondvlak. Het plafond is in een groepsruimte de beste plek, want het is groot, vrij en buiten bereik. De 9 m² wandpanelen hangen boven 1,5 meter, waar kinderen er niet bij kunnen. Meer over de plafondoptie op akoestische plafondpanelen.

Buiten bereik en reinigbaar

In een kinderdagverblijf gelden twee extra eisen die in een kantoor niet spelen. De eerste is bereik. Alles onder ongeveer 1,5 meter wordt aangeraakt, beplakt, beklommen of in de mond gestopt. Daar horen geen panelen met losse randen of zachte stof. Wij plaatsen wandabsorptie daarom hoger, en kiezen onderin hooguit voor afgewerkte, stootvaste oppervlakken.

De tweede is hygiëne. Plafondpanelen in een groepsruimte moet u kunnen afstoffen of stofzuigen. Voor ruimtes waar gegeten of verschoond wordt, zijn er plafondplaten met een afwasbare toplaag. Stof bespannen wandpanelen boven kinderhoogte zijn goed te stofzuigen met een borstel. Hoe u panelen schoon houdt zonder dat de absorptie terugloopt, staat op onderhoud van akoestische panelen.

Brandklasse: strenger dan op kantoor

Voor kinderopvang van kinderen jonger dan 4 jaar is het Bbl strenger dan voor een kantoor. In een beschermde vluchtroute geldt daar al brandklasse B voor wand- en plafondoppervlakken, waar een kantoor met D toe kan. Een gang naar de uitgang of een hal die als vluchtroute dient, vraagt dus materiaal van minimaal klasse B. Daarnaast geldt rookklasse s2.

Wij leveren wand- en plafondmateriaal standaard in Euroclass B-s1,d0 of beter, aangetoond volgens NEN-EN 13501-1. Let bij goedkope panelen op het certificaat: een Duitse of Chinese brandklasse is geen bepaling volgens de Europese norm en toont op zichzelf niet aan dat aan het Bbl is voldaan. Wij leveren de classificatie op papier, zodat u die bij een inspectie kunt laten zien. Zie brandklasse akoestische panelen.

Slaapkamers, eetruimte en speelhal

Een slaapkamer in een kinderdagverblijf is klein en er wordt weinig gesproken. Het probleem zit daar meestal in geluid van buiten: uit de groepsruimte ernaast, door een lichte wand of een deur zonder kierdichting. Dat is geluidsisolatie, geen absorptie. Panelen in de slaapkamer maken de ruimte zelf iets doffer, maar houden het geluid van de groep niet tegen. Het verschil leggen we uit op geluidsabsorptie of geluidsisolatie.

Eetruimten, bewegingsruimten en speelgangen zet DIN 18041 in de categorie met de hoogste absorptie-eis van groep B: minimaal 0,30 m² absorptie per m³ volume. Voor een speelhal betekent dat in de regel een akoestisch plafond over het hele vlak, vanaf € 49 per m², aangevuld met wandabsorptie boven kinderhoogte.

Installatiegeluid en ventilatie

Een rustige groepsruimte laat ander geluid horen: het zoemen van een ventilatie-unit, een koelkast in de keuken, verkeer buiten. Voor kinderopvang is dat wel geregeld. Het Bbl vraagt bij nieuwbouw dat installaties in een verblijfsgebied van de eigen kinderopvang maximaal 35 dB veroorzaken. Voor kantoren bestaat die eis binnen de eigen ruimten niet.

Bij een meting nemen wij het achtergrondgeluid mee, zodat u weet of een installatie de rust bederft voordat u in panelen investeert. Is de ventilatie de bron, dan heeft u een installateur nodig en geen extra absorptie. Meer op installatiegeluid.

Nieuwe locatie: akoestiek meenemen in de verbouwing

Veel nieuwe kinderopvanglocaties komen in een voormalig kantoor, een winkel of een schoolgebouw. Daar wordt toch verbouwd: wanden verplaatst, een keuken en sanitair geplaatst, vaak een nieuw plafond. Dat is het goedkoopste moment voor akoestiek. Een akoestisch systeemplafond in plaats van een gesloten gipsplafond kost in een verbouwing weinig extra, en achteraf panelen op een gestuct plafond monteren is duurder dan direct de goede plaat leggen.

Laat de groepsruimtes daarom doorrekenen voordat de aannemer het plafond bestelt. Wij rekenen op basis van de tekening en de gekozen materialen uit wat de nagalmtijd wordt, en geven aan waar extra absorptie nodig is. Na oplevering kunnen we op verzoek een controlemeting doen, zodat u het resultaat per groepsruimte vastlegt. Meer over dit moment op akoestiek bij renovatie.

Van meting tot montage zonder de opvang te sluiten

Een kinderdagverblijf is vaak vijf dagen per week open, van vroeg tot laat. Monteren doen we daarom op zaterdag of na sluitingstijd, per groepsruimte. Plafond- en wandpanelen in een ruimte van 40 m² zijn meestal binnen een dag geplaatst, zodat de groep de volgende ochtend gewoon terug kan.

Vooraf meten we op locatie: nagalmtijd per ruimte, achtergrondgeluid en een plan met vaste prijs, binnen vijf werkdagen in een rapport. Een akoestische meting kost € 395 excl. btw en wordt verrekend bij opdracht binnen drie maanden. Zit uw bso in een schoolgebouw, kijk dan ook bij akoestiek school. Wilt u direct een prijs voor uw groepsruimtes, doe dan een projectaanvraag.