Stof verwijdert u droog met een stofzuiger met zachte borstel, in een gewoon kantoor een of twee keer per jaar. Vlekken dept u, zonder wrijven en na een test op een onzichtbare plek. Schilderen of coaten doet u nooit. Een vervangend wandpaneel kost vanaf € 115 per m².
Waarom onderhoud de akoestiek raakt
Akoestische panelen werken doordat geluid in een open structuur dringt: tussen de vezels van vilt, door een stoffen hoes in de wol erachter, of in het oppervlak van een plafondplaat. Alles wat die openingen dichtmaakt, verlaagt de absorptie. Verf, lijm, een coating of een vette vuillaag doen dat. Een paneel dat er schoon uitziet maar is overgeschilderd, kan akoestisch weinig meer.
Een dun laagje stof heeft weinig effect op de akoestiek, wel op het aanzien. Onderhoud van akoestische panelen gaat dus om twee dingen: de structuur open houden en het oppervlak netjes houden. Beide zijn eenvoudig, als het onderhoudsadvies bij de schoonmaak bekend is.
Stof: droog en met een zachte borstel
Voor bijna alle panelen geldt: droog stofzuigen met een zachte borstel op lage zuigkracht, van boven naar beneden, zonder te drukken. Een microvezeldoek kan op glad vilt en op plafondplaten, maar wrijft stof op lichte stof gemakkelijk in. Stofzuig eerst en neem pas daarna een vlek apart.
Hoe vaak hangt af van de ruimte. In een gewoon kantoor is een of twee keer per jaar meestal genoeg. Bij printers, in een kantine of bij een entree waar buitenlucht binnenkomt, vaker. Eilanden en baffles hangen buiten bereik: neem ze op in het schoonmaakcontract met een rolsteiger of hoogwerker, of combineer het met ander werk op hoogte, zoals het reinigen van armaturen.
Schoonmaken per materiaal
Elk materiaal vraagt een eigen aanpak. Volg altijd het onderhoudsadvies van de fabrikant bij het product; de tabel hieronder is een algemene leidraad.
| Materiaal | Stof | Vlekken | Niet doen |
|---|---|---|---|
| PET-vilt | stofzuiger met zachte borstel | deppen met lauw water en een mild middel, eerst testen | schrobben, heet water, oplosmiddelen |
| Stof bespannen paneel | stofzuiger op lage stand | deppen met een vochtige witte doek | nat maken tot in de wol, bleekmiddel |
| Plafondplaat van glas- of steenwol | stofzuiger of zachte borstel | alleen bij een afwasbare uitvoering met een vochtige doek | doorweken, schilderen |
| Houtwolplaat | zachte borstel of stofzuiger | nauwelijks te reinigen; plaatselijk vervangen | nat reinigen, overschilderen zonder advies |
| Bedrukt paneel of akoestisch schilderij | stofzuiger of droge doek | voorzichtig deppen, niet over de print wrijven | schuurmiddel, alcohol op de print |
Voor plafondplaten in keukens en zorgruimtes bestaan uitvoeringen met een reinigbare toplaag. Kies die bij het ontwerp; achteraf is een gewone plaat niet afwasbaar te maken. Meer over plafondtypen bij akoestisch plafond.
Vlekken en spatten
Bij een vlek telt snelheid. Dep vocht direct op met een witte, droge doek, van buiten naar binnen, zodat de vlek niet groter wordt. Gebruik daarna lauw water met een paar druppels mild, kleurloos reinigingsmiddel, en dep opnieuw. Nooit wrijven: dat duwt de vlek dieper en ruwt vilt of stof op. Laat het paneel aan de lucht drogen, niet met warme lucht.
Gebruik geen bleekmiddel, ammoniak of oplosmiddel. Test elk middel eerst op een plek die niet in het zicht zit. Lukt het niet, dan is het vervangen van één paneel vaak eenvoudiger dan verder proberen. Bij sommige stofpanelen kan de bespanning apart worden vervangen.
Schilderen, plakken en bekleden
Een akoestisch plafond of paneel schilderen met gewone verf sluit de poriën en haalt een groot deel van de absorptie weg. Dat geldt ook voor een sauslaag over een plafondplaat. Wilt u een andere kleur, vervang dan de tegels of panelen. Plak geen posters of tape op vilt of stof; lijmresten zijn lastig te verwijderen en trekken vuil aan.
Wilt u beeld of huisstijl op de wand, dan zijn bedrukte panelen de betere weg. Daarvoor zijn akoestische schilderijen met eigen beeld: stof over een absorberend frame, gemaakt om er beeld op te hebben.
Hygiëne in zorg, kantine en kinderopvang
In ruimtes met strengere hygiëne-eisen telt het onderhoud al bij de keuze van het materiaal. In zorgruimtes en keukens kiest u plafondplaten met een reinigbare toplaag. In een kantine hangen absorbers bij voorkeur buiten de spatzone van de uitgifte. In de kinderopvang hangen panelen buiten bereik van kinderen, zodat er niet aan wordt getrokken en ze schoon blijven. Meer per sector bij akoestiek in de zorg, akoestiek in de kantine en akoestiek in de kinderopvang.
Onderhoud vastleggen in het schoonmaakcontract
Het meeste onderhoud aan akoestische panelen gebeurt door het schoonmaakbedrijf, en daar gaat het ook het vaakst mis. Een medewerker die gewend is om wanden af te nemen met een natte doek, doet dat ook bij vilt. Leg daarom vast:
- welke ruimtes akoestische panelen hebben, met de materialen per ruimte;
- de methode: droog, met een zachte borstel, zonder druk;
- welke middelen niet mogen: bleek, ammoniak, oplosmiddelen, schuurmiddel;
- de frequentie per zone, en wie het werk op hoogte aan eilanden en baffles doet;
- dat schade en vlekken die niet weggaan worden gemeld met een foto, in plaats van dat er verder wordt geprobeerd.
Een korte instructie op één A4 bij de schoonmaakkast voorkomt de meeste schade.
Levensduur en vervangen
Een akoestisch paneel slijt akoestisch niet. Zolang het materiaal heel en schoon is en niet is overgeschilderd, absorbeert het zoals op de eerste dag. Vervangen is nodig bij beschadiging, vochtschade, verkleuring door direct zonlicht of slijtage op schuurplekken. In een kantoor komt vervanging vaak pas aan de orde bij een verbouwing of een nieuwe inrichting.
Bestel bij een project een paar reservepanelen uit dezelfde productiepartij. Kleuren kunnen per partij iets verschillen, en een losse plaat die jaren later wordt bijbesteld, valt dan op. Wandpanelen op regelwerk met clips zijn per stuk uit te nemen; gelijmde panelen niet. Zie ook PET-vilt voor akoestiek.
Wat de garantie van fabrikanten meestal dekt
Fabrikanten geven garantie op materiaal- en productiefouten, voor een termijn die per fabrikant verschilt. Denk aan een stof die loslaat, een paneel dat vervormt of een laag die delamineert bij normaal gebruik. Meestal niet gedekt zijn beschadigingen door gebruik, vocht, verkeerd schoonmaken, verkleuring door direct zonlicht en zelf aangebrachte wijzigingen zoals verf of tape. Vraag de voorwaarden vooraf op, zodat u weet wat er onder valt.
Bewaar het productblad, de brandklassedocumenten en het onderhoudsadvies in het gebouwdossier, en geef het onderhoudsadvies door aan het schoonmaakbedrijf. Wij leveren die documenten bij de oplevering mee, zie montage van akoestische panelen. Moet er een beschadigd paneel worden vervangen of komt er een ruimte bij, dan kan dat via de projectaanvraag.
Veelgestelde vragen
Kan ik een akoestisch plafond schilderen?
Niet met gewone verf. Verf sluit de poriën en haalt een groot deel van de absorptie weg. Wilt u een andere kleur, vervang dan de tegels door een akoestische plaat in de gewenste kleur.
Hoe maak ik akoestische panelen schoon?
Droog stofzuigen met een zachte borstel op lage stand. Vlekken deppen met lauw water en een mild middel, zonder te wrijven, na een test op een onzichtbare plek. Volg het onderhoudsadvies van de fabrikant.
Werken vuile panelen minder goed?
Een dun laagje stof heeft weinig effect. Een vette laag, verf, lijm of tape sluit de structuur wel af en verlaagt de absorptie. Gewoon stofzuigen is genoeg om dat te voorkomen.
Kan één beschadigd paneel worden vervangen?
Ja, als het demontabel is gemonteerd, bijvoorbeeld op regelwerk met clips of als tegel in een systeemplafond. Reservepanelen uit dezelfde productiepartij voorkomen kleurverschil.
Valt een schoonmaakfout onder de garantie?
Meestal niet. Fabrikantgaranties dekken materiaal- en productiefouten, niet schade door verkeerd schoonmaken, vocht of verf. Geef het onderhoudsadvies daarom door aan het schoonmaakbedrijf.