Akoestiek horeca

Voor een restaurant houden wij 0,8 seconde aan, afgeleid van de Duitse DIN 18041 (minimaal 0,20 m² absorptie per m³). Een zaal van 150 m² die 1,8 seconde galmt, heeft daarvoor ongeveer 54 m² Sabine extra nodig, bijvoorbeeld 90 baffles of 20 eilanden met wandpanelen. Baffles kosten vanaf € 125 per stuk.

Akoestiek in de horeca: het probleem dat gasten niet noemen

Gasten zeggen zelden dat de nagalmtijd te lang was. Ze zeggen dat het eten goed was maar dat ze elkaar niet konden verstaan, of ze komen gewoon niet terug. Een restaurant met een betonvloer, een hoog plafond, glas en kale tafels werkt als een klankkast. Bij een halfvolle zaal valt het mee; om half acht op vrijdag stapelt het op.

Dat opstapelen heeft een naam: het Lombard-effect. Hoe hoger het achtergrondgeluid, hoe harder mensen gaan praten. Elke tafel verheft de stem om boven de buren uit te komen, waardoor de buren ook harder gaan. De akoestiek van een restaurant verbeteren doorbreekt die spiraal. De zaal wordt niet stil, maar het geluid blijft niet hangen, zodat elke tafel op een normaal volume kan praten. Hoe verstaanbaarheid werkt, staat op spraakverstaanbaarheid.

Het personeel merkt het ook. De bediening moet een bestelling aan tafel verstaan zonder drie keer te vragen, en wie een avond lang door een galmende zaal loopt, gaat met een vermoeid hoofd naar huis. Een rustiger zaal is dus niet alleen prettiger voor gasten, maar ook een betere werkplek voor wie er elke dag staat.

Welke nagalmtijd past bij een restaurant

Er is geen Nederlandse norm voor de nagalmtijd in de horeca, en het Bbl stelt er geen eis aan. De Duitse richtlijn DIN 18041 zet eetruimten en kantines in groep B3: minimaal 0,20 m² absorptie per m³ ruimte. Dat komt neer op ongeveer 0,8 seconde. Wij houden die waarde aan voor restaurants en bedrijfsrestaurants.

Lager is niet altijd beter. De Duitse DGUV waarschuwt in kantoren voor overdempen: met te weinig galm wordt de spraak van anderen juist beter verstaanbaar. In een restaurant werkt dat net zo. Genoeg absorptie om het opstapelen te stoppen, niet zoveel dat de zaal dood klinkt en elk woord van de buurtafel opvalt. Wij stemmen de hoeveelheid af op het soort zaak en de bezetting.

Rekenvoorbeeld: restaurant van 150 m²

Stel: een restaurant van 15 bij 10 meter, 3,2 meter hoog, met plek voor ongeveer zestig gasten. Gietvloer, gestucte wanden, een betonplafond en een glazen pui aan de straat. De meting geeft 1,8 seconde.

Volume 15 x 10 x 3,2 = 480 m³. Absorptie nu: 0,161 x 480 / 1,8 = 43 m² Sabine. Nodig voor 0,8 seconde: 0,161 x 480 / 0,8 = 97 m² Sabine. Erbij: 54 m² Sabine.

Alle drie halen de 0,8 seconde. De keuze hangt af van het interieur, het plafond en de verlichting, niet van de akoestiek.

Baffles, plafond en verlichting samen ontwerpen

In een restaurant hangt de verlichting boven de tafels, vaak als pendels op een vaste plek. De absorptie moet daaromheen. Baffles in rijen laten tussen de rijen ruimte voor pendels en spots, en kunnen in de lengte van de tafels lopen of er juist dwars op. Plafondeilanden kunnen boven tafelgroepen hangen met de lamp ernaast. Een systeemplafond levert per euro de meeste absorptie, maar verandert het karakter van een zaal met een hoog plafond het sterkst.

Eilanden en baffles onder sprinklers stemmen we af met de sprinklerinstallateur, en in een zaal met afzuiging of ventilatie in het zicht tekenen we de kanalen vooraf in. Zie plafondeilanden en installaties, akoestische baffles en akoestisch plafond.

Sfeer houden: absorptie die u niet ziet, of juist wel

Een restauranteigenaar heeft een interieur laten ontwerpen en wil dat niet kwijt aan witte plafondplaten. Dat hoeft ook niet. Baffles en eilanden zijn in kleur leverbaar, in de tint van het plafond zodat ze wegvallen, of juist als accent. Wandpanelen kunnen achter banken en in nissen, waar ze nauwelijks opvallen. Panelen met eigen beeld, zoals een foto van de keuken of de streek, tellen mee als absorptie en als decoratie; zie akoestische schilderijen.

Wat ook helpt: gestoffeerde stoelen en banken, gordijnen voor de glazen pui, tafelkleden. Ze lossen een galmende zaal niet op, maar tellen wel mee in de berekening. Wij nemen ze mee bij de meting, zodat u niet meer absorptie koopt dan nodig. Wandpanelen kosten vanaf € 115 per m²; zie akoestische wandpanelen.

Het bedrijfsrestaurant als zakelijke horeca

Een bedrijfsrestaurant is akoestisch een restaurant met een piek: tussen twaalf en half twee zit het vol, de rest van de dag dient het als overlegplek of werkplek. Dezelfde 0,8 seconde geldt hier. Het verschil met een commercieel restaurant zit in de inrichting: lange tafels, harde stoelen, een uitgiftebalie met dienbladen en bestek. Dat maakt meer geluid en heeft minder zachte materialen.

Voor de cateraar die het restaurant exploiteert en de facilitair manager die het gebouw beheert, is de vraag vaak wie betaalt. De absorptie zit in het gebouw, dus meestal de eigenaar of de huurder van het pand. Een volledig doorgerekend voorbeeld voor een bedrijfskantine van 120 m² staat op akoestiek kantine.

Geluid naar de buren en het geluid van de muziek

De vraag naar de geluidsnorm in de horeca gaat vaak over iets anders dan galm. Geluid dat naar buiten of naar de bovenburen gaat, valt onder de regels van de gemeente en hangt af van de isolatie van gevel, vloer en plafond. Panelen in de zaal veranderen daar weinig aan; zie geluidsabsorptie of geluidsisolatie.

Voor het personeel geldt het Arbobesluit. Boven een dagelijkse blootstelling van 80 dB(A) moet de werkgever gehoorbescherming beschikbaar stellen, boven 85 dB(A) zijn maatregelen en het dragen ervan verplicht. Of dat in uw zaak speelt, hangt vooral af van de muziek. Meer op akoestiek en arbo.

Montage buiten openingstijden

Een restaurant kan niet een week dicht. Wij meten op een moment dat de zaal leeg is, bijvoorbeeld 's ochtends voor de voorbereiding, en monteren op de sluitingsdag of 's nachts. Baffles en eilanden hangen aan kabels in het plafond; een zaal van 150 m² is in de regel in een of twee nachten klaar. Panelen, eilanden en baffles zijn meestal binnen 3 tot 5 weken na betaling geleverd, dus plan het project rond een rustige periode.

Een akoestische meting kost € 395 excl. btw, met een plan en vaste prijs binnen vijf werkdagen, en wordt verrekend bij opdracht binnen drie maanden. Wilt u direct een prijs, doe dan een projectaanvraag.