Voor werk met veel concentratie noemt de praktijkrichtlijn NPR 3438 een streefwaarde van 35 dB(A) achtergrondgeluid; voor de nagalm geldt 0,5 seconde. De deur, de ventilatie en de huisregels bepalen meer dan de panelen. Wandpanelen kosten vanaf € 115 per m², een belcel als concentratiecel vanaf € 4.950 per stuk, excl. btw.
Waarom een stilteruimte op kantoor
Een stilteruimte op kantoor is geen luxe voor een paar collega's die slecht tegen geluid kunnen. Het is de plek voor het werk dat in een open kantoor niet lukt: een rapport schrijven, een begroting doorrekenen, een contract lezen. Juist dat werk is het gevoeligst voor spraak van anderen. In het model van Haapakangas, Hongisto en Liebl (2020) hebben taken met het verbale kortetermijngeheugen het eerst last, al bij een lage verstaanbaarheid van de spraak in de omgeving.
Een goede stilteruimte haalt dus niet alleen het geluidsniveau omlaag, maar vooral de verstaanbare spraak eruit. Dat gaat in drie stappen: geluid buiten houden, het weinige geluid binnen niet laten galmen, en voorkomen dat de ruimte zelf geluid maakt. Waarom dit in een open kantoor zo vaak misgaat, leest u bij concentratie in het open kantoor.
Twee getallen: achtergrondgeluid en nagalm
De Nederlandse praktijkrichtlijn NPR 3438 deelt werk in naar de mate van concentratie. Voor werk met veel concentratie, zoals beleidswerk, ontwerpen en studeren, noemt de NPR een streefwaarde van 35 dB(A) en een maximum van 45 dB(A). Voor beeldschermwerk ligt de streefwaarde op 45 dB(A). Het is een richtlijn, geen wettelijke eis. Onderzoek van de TU Eindhoven, aangehaald in het rapport Moe van geluid op het Arboportaal, legt de grens voor cognitief complexe taken op hetzelfde niveau: onder 35 dB(A).
Voor de nagalm zet het NVBV Handboek Bouwfysische Kwaliteit Gebouwen concentratiecellen en belplekken in categorie 1, met maximaal 0,5 seconde in de ingerichte ruimte. Voor installatiegeluid in een besloten werkplek noemt het handboek maximaal 35 dB. Die twee keer 35 horen bij elkaar: als de ventilatie al 35 dB maakt, is er voor geluid van buiten geen ruimte meer.
De deur is de zwakste plek
De meeste stilteruimtes komen in een bestaande kamer, met een bestaande deur. Die deur bepaalt bijna altijd hoe stil de ruimte wordt. Een holle binnendeur met een kier van een centimeter eronder laat het gesprek bij het koffieapparaat gewoon door. Absorptie in de kamer verandert daar niets aan: panelen absorberen, ze isoleren niet. Het verschil leest u bij geluidsabsorptie of geluidsisolatie.
Wat helpt: een massieve deur, rondom kierdichting, een valdorpel die de kier onder de deur sluit, en een deurdranger zodat de deur ook echt dichtgaat. Kijk ook naar de plek. Een stilteruimte naast de pantry of de toiletten blijft lastig, hoe goed de deur ook is. En loopt de wand tot het systeemplafond in plaats van tot het beton, dan komt het geluid via het plenum over de wand heen. Dat is werk voor de aannemer; wij nemen het mee in het advies.
Absorptie in een kleine kamer
Een kleine kamer met harde wanden galmt kort maar hoorbaar, en vooral: elk geluid van een stoel, een toetsenbord of een kopje klinkt scherp. Stel: een stilteruimte van 4 bij 3 meter, 2,7 meter hoog, met een harde vloer, gestucte wanden en plafond en twee werkplekken. Het volume is 32,4 m³. Met het meubilair komt de aanwezige absorptie op ongeveer 4,3 m² Sabine, goed voor een nagalmtijd rond 1,2 seconde.
Nodig voor 0,5 seconde: A = 0,161 x 32,4 / 0,5 = 10,4 m² Sabine. Aanwezig: 4,3 m² Sabine. Extra nodig: 6,1 m² Sabine.
| Variant | Onderdelen | Absorptie extra |
|---|---|---|
| Plafond | 8 m² plafondpanelen | 6,8 m² Sabine |
| Wanden | 9 m² wandpanelen op twee wanden | 6,8 m² Sabine |
| Mix | 4 m² plafondpanelen en 4 m² wandpanelen | 6,4 m² Sabine |
In een stilteruimte heeft het plafond de voorkeur: het is vrij, er staat niets voor, en de wanden blijven beschikbaar voor zijpanelen tussen de werkplekken. Akoestische plafondpanelen kosten vanaf € 125 per m², wandpanelen vanaf € 115 per m².
Ventilatie die niet zoemt
Een stilteruimte met de deur dicht heeft mechanische ventilatie nodig. Het Bbl vraagt voor nieuwbouw in een kantoorfunctie minimaal 6,5 dm³/s verse lucht per persoon, ongeveer 23,4 m³ per uur, en het Arbobesluit (artikel 6.2) vraagt voldoende verse lucht zonder hinderlijke tocht. Een kamer voor een uur geconcentreerd werk die na twintig minuten benauwd is, wordt niet gebruikt.
Tegelijk is de ventilatie in een stille kamer de luidste bron. In een open kantoor valt een rooster dat zacht blaast weg in het geroezemoes; in een kamer van 35 dB(A) is het ineens het enige wat u hoort. Let op drie dingen: de luchtsnelheid door het rooster, een geluiddemper in het kanaal als dat kanaal ook langs andere ruimtes loopt, en een geluidgedempte overstroomvoorziening als de lucht via deur of wand moet afvoeren. Meer bij installatiegeluid op kantoor.
Inrichting: werkplekken, vloer en zicht
Een stilteruimte is een werkplek, geen loungeruimte. Losse werkplekken met hoge absorberende zijpanelen geven ieder een eigen plek en dempen het geluid van de buurman. Tapijt op de vloer haalt het schuiven van stoelen en het geluid van voetstappen weg. Geen printer, geen koffieapparaat, geen vaste telefoon op het bureau.
Beweging leidt ook af. Een glazen wand naar de drukke werkvloer maakt een stilteruimte minder rustig dan de geluidsmeting doet vermoeden. Mat de wand af op ooghoogte of kies een plek zonder doorkijk. Is er geen ruimte voor een hele kamer, dan is een gesloten werkcabine of een belcel voor één persoon een concentratiecel op kleine schaal.
Huisregels maken het af
De beste stilteruimte werkt niet zonder afspraken. Leg ze vast en hang ze zichtbaar op:
- Niet praten, ook niet zacht. Overleg gaat naar een overlegplek.
- Niet bellen. Telefoon op stil; wie gebeld wordt, loopt naar een belplek.
- Geen eten, wel water.
- Een maximale verblijfsduur of een reserveringssysteem als er meer vraag is dan plekken.
Zorg dat er in de buurt een plek is waar het wel mag. Zonder belplek of overlegruimte vlakbij worden de regels van de stilteruimte als eerste losgelaten. Hoe u het aantal belplekken bepaalt, staat bij hoeveel belcellen u nodig hebt.
Kosten en aanpak
Een stilteruimte in een bestaande kamer kost aan absorptie meestal weinig: in het voorbeeld hierboven acht m² panelen. De grotere posten zitten vaak in de deur en de ventilatie, en die liggen bij de aannemer of installateur. Wij leveren en monteren de absorptie, de zijpanelen tussen de werkplekken en desgewenst belcellen in de buurt. Wandpanelen kosten vanaf € 115 per m², een vrijstaande akoestische scheidingswand vanaf € 449 per element, een belcel vanaf € 4.950 per stuk, geplaatst en excl. btw.
Bij de meting van € 395 meten wij ook het achtergrondgeluid, zodat u weet of 35 dB(A) haalbaar is met de huidige deur en ventilatie. Richt u een flexvloer in met stille zones, kijk dan ook bij akoestiek op flexplekken. Vraag een meting aan.
Veelgestelde vragen
Hoe stil moet een stilteruimte zijn?
De praktijkrichtlijn NPR 3438 noemt voor werk met veel concentratie een streefwaarde van 35 dB(A) en een maximum van 45 dB(A). Het is een richtlijn, geen wettelijke eis. Voor de nagalm geldt 0,5 seconde.
Helpen akoestische panelen tegen geluid van de gang?
Nauwelijks. Panelen halen de galm in de kamer weg; geluid van buiten komt door de deur, de kier eronder of over de wand. Daarvoor zijn een massieve deur, kierdichting en een valdorpel nodig.
Kan een belcel een stilteruimte vervangen?
Voor één persoon en korte periodes wel: een belcel of werkcabine is een concentratiecel op kleine schaal. Voor langer werk met meerdere mensen is een kamer met losse werkplekken prettiger.
Waarom gebruikt niemand onze stilteruimte?
Meestal door een van drie dingen: het is er benauwd, de ventilatie zoemt, of de regels worden niet nageleefd omdat er geen belplek in de buurt is. Een meting van het achtergrondgeluid en een blik op de ventilatie geven vaak snel het antwoord.